Đau vai gáy do ngồi máy tính phần lớn là do cơ thang phần trên và cơ nâng vai phải gồng cả buổi: ngồi sai tư thế, màn hình lệch tầm mắt, gió lạnh thổi vào cổ. Việc đầu tiên là sửa chỗ ngồi. Chỉ khi đã loại trừ dấu hiệu phải đi khám mà vai gáy vẫn cứng, bạn mới tính tới giải cơ, chích lể.
Bài này dành cho người ngồi bàn giấy cả ngày, đang thấy gáy cứng, vai nặng, có khi nhức lên đầu. Còn chuyện kỹ thuật chích vùng vai gáy thì có bài riêng chích lể cổ vai gáy.
Vì sao ngồi máy tính lâu lại đau vai gáy, đau 1 bên, nhức cả đầu?
Người ngồi máy tính hay đau vai gáy theo cùng một kiểu. Ngồi khom cả buổi, màn hình không ngang tầm mắt, quạt hay máy lạnh thổi thẳng vào cổ, cộng thêm căng thẳng công việc. Nhóm cơ hai bên gáy và trên vai cứ gồng hoài nên co cứng lại. Ấn vào đó, bạn sẽ gặp một điểm đau chói mà người làm nghề gọi là a thị huyệt. Có khi cơn đau lan lên đầu hoặc xuống bả vai.
Theo Đông y, khí huyết trên đường kinh ứ trệ thì người ta thấy mỏi, nặng, đau. "Đau mỏi vai gáy nhẹ do ngồi lâu" nằm trong nhóm chỉ định chung của chích lể. Nhưng chỉ định chung không có nghĩa là cứ đau là phải đi chích.
Sao hay đau một bên? Không ai dám nói chắc nguyên nhân cho từng người. Có điều Lương Y Xuân luôn để ý tay phải trước. Theo Lương Y, tay thuận cầm chuột, bấm điện thoại nhiều nhất nên là tay "thiệt thòi" nhất (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Sao nhức luôn cái đầu? Người đau vai gáy thường đau kèm vùng đầu, nên khi làm vai gáy cho dân văn phòng, Lương Y không bao giờ bỏ qua vùng này (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Kiểu nhức từ gáy lan lên có bài riêng: đau đầu do căng gáy.
Bạn so nhanh với bảng dưới đây:
| Bạn đang thấy gì | Thường là gì | Nên làm gì trước |
|---|---|---|
| Mỏi cứng vai gáy, ấn đau chói, không tê tay | Đau do cơ co cứng | Chỉnh chỗ ngồi, giữ ấm gáy |
| Nhức đầu từ gáy lên | Căng cơ vùng gáy kéo theo đầu | Nghỉ giữa giờ, đọc kỹ phần dấu hiệu phải đi khám bên dưới |
| Đau sâu, dai dẳng, xoay cổ rất khó | Có thể do thoái hóa, thoát vị cột sống cổ | Đi khám, chụp chiếu trước |
| Đau kèm tê lan xuống tay | Có thể liên quan cột sống cổ | Đi khám trước, đọc thêm bài tê tay do cột sống cổ |
Đau vai gáy kèm dấu hiệu nào phải đi khám trước, chưa chích lễ?
Gặp một trong những dấu hiệu dưới đây thì vấn đề có thể không chỉ nằm ở cơ. Bạn khoan tính chuyện giải cơ hay chích lể, đi khám trước đã:
- Tê hai tay, hoặc tê, yếu tay ngày càng tăng: đi khám cột sống cổ.
- Yếu cơ nặng dần, hoặc rối loạn đại tiểu tiện: có thể bị chèn ép nặng, cần khám cột sống cổ.
- Cứng gáy dữ dội kèm sốt, hoặc đau đầu dữ dội khác hẳn mọi lần: đưa tới cơ sở y tế ngay.
- Chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột, ngất, hoặc đau sau té ngã, va chạm: đưa tới cơ sở y tế, không để ai day ấn vùng gáy.
- Da vùng gáy, vai đang viêm, có hạch sưng bất thường hay khối u lạ: không đụng vào vùng đó.
- Đã làm rồi mà đau tăng, tê lan rộng hơn: ngưng lại, đi chụp chiếu cột sống cổ.
Những trường hợp toàn thân không được chích thì bạn xem bài 4 trường hợp không chích lể.
Lương Y Xuân Trần không bao giờ cầm kim lên làm liền. Khách đã đi khám, chụp chiếu rồi thì Lương Y làm theo kết quả đó. Khách chưa đi khám thì Lương Y sờ tay trước: chỗ nóng là đang viêm, chỗ lạnh là máu không tới. Gặp ca cổ đơ cấp, không quay được, Lương Y cũng chưa chích ngay mà hơ ngải hoặc đắp thuốc cho cổ mềm ra trước (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ngủ dậy cổ đơ thì bạn coi thêm bài cứng cổ, vẹo cổ.
Chích lể chỉ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Ngồi máy tính bị đau vai gáy, mỗi ngày tự chỉnh gì ở chỗ ngồi?
Không có dấu hiệu nào ở trên thì việc đầu tiên là sửa chỗ ngồi, làm ngay tại bàn, không cần dụng cụ gì. Trong phác đồ cổ truyền Việt Nam mà Lương Y Xuân Trần ứng dụng, người hay mỏi vai gáy được dặn giữ 4 thói quen:
- Để màn hình ngang tầm mắt cho cổ khỏi cúi xuống hay ngửa lên suốt buổi.
- Cứ 45–60 phút thì đứng dậy xoay vai một lần. Đừng ngồi lì một tư thế từ sáng tới trưa.
- Giữ ấm gáy. Đừng để quạt hay máy lạnh thổi thẳng vào cổ.
- Uống đủ nước và nghỉ ngơi đủ.
Hay đau một bên thì để ý xem có phải bên tay thuận không, vì bên đó ôm chuột, bấm điện thoại nhiều nhất trong ngày.
Chuyện tư thế, Lương Y dặn kỹ cả người làm nghề. Trên lớp, Lương Y chỉnh cho học viên đứng ngồi sao cho tay không bắt chéo, đỡ mỏi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần), và nhắc giữ người thẳng, không vặn, kẻo tự gây bệnh cho chính mình (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Người làm nghề còn phải giữ tư thế, huống chi người ngồi máy tính tám tiếng mỗi ngày.
Tự chỉnh chỗ ngồi thì nên làm mỗi ngày. Còn tự chích hay tự giác hơi ở nhà thì không, lý do có trong bài có nên tự chích lể tại nhà không.
Đau vai gáy chữa như thế nào: khi nào mới cần giải cơ, chích lể?
Đã sửa chỗ ngồi mà vai gáy vẫn cứng, ấn vào vẫn còn điểm đau chói, và không có dấu hiệu phải đi khám nào, lúc đó mới tính tới giải cơ, chích lể. Thứ tự lúc nào cũng vậy: giải cơ trước, chích lể đi sau và chỉ là bước hỗ trợ.
Có hai hiểu lầm làm nhiều người đi mấy chỗ rồi mà vai gáy vẫn y nguyên:
- Vuốt nhẹ hay cạo gió thì chưa phải giải cơ. Giải cơ phải có lực và tách được chỗ cơ bó nằm sâu. Lương Y dặn học viên: "Không vuốt, không cạo gió, mà là hãy giải cơ." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Trong buổi dạy về vai gáy dân văn phòng, Lương Y nói lại: "Mình không cạo gió nha, mình đi cho nó nhả ra." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Muốn hiểu kỹ hơn, bạn đọc bài giải cơ là gì.
- Chích không phải để "xả máu độc". Mục đích của chích lể là điều hòa khí huyết, khai thông chỗ bế tắc trên đường kinh. Chuyện màu máu đã có bài máu độc khi chích lể.
Sợ kim cũng là chuyện bình thường. Với khách lần đầu, Lương Y giải thích nguyên nhân và các bước trước, làm nhẹ trước, vừa làm vừa nói chuyện cho khách thả lỏng: "Tâm lý nó rất là quan trọng." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Nếu bạn là người nằm trên giường, một buổi làm đúng chuẩn sẽ đi theo thứ tự này:
- Kiểm tra bằng tay. Chỗ nóng là đang viêm, chỗ lạnh là máu không tới. Có kết quả chụp chiếu thì bạn mang theo để đối chiếu.
- Giải cơ bằng lược sừng theo 3 bước. Làm xuống tới vùng lưng trên chứ không dừng ở vai, và làm đều cả hai bên.
- Vô khuẩn. Lau sạch dầu, sát khuẩn theo một chiều, không quẹt qua quẹt lại. Người làm đeo găng hai tay, dùng kim vô khuẩn dùng một lần (một kim một người bệnh).
- Chích nhẹ, vừa đủ, có giác hơi kèm theo. Được vài ống thì người làm phải hỏi bạn có mệt không. Mệt là dừng, cho nằm nghỉ.
Lương Y Xuân Trần có video bài giảng về giải cơ, chích lể vùng cổ vai gáy trên kênh YouTube:
Những dữ kiện trong bài lấy từ bài giảng của Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần). Lương Y làm nghề Đông y hơn 10 năm, vẫn làm hằng ngày tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, tự đứng lớp và đã đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc. Lương Y cũng biên soạn bài giảng, quay toàn bộ video của chương trình Chích Lể và có sách Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần. Câu Lương Y hay dặn học trò: "Làm nghề thì mình phải thương mình, thương người ta." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Đang đau vai gáy vì ngồi máy tính, bạn nên làm gì tiếp?
Thứ tự nên nhớ: sửa chỗ ngồi trước, loại trừ dấu hiệu phải đi khám, rồi mới tính tới giải cơ hay chích lể. Chỗ làm nào bỏ bước vô khuẩn hay không hỏi han trong lúc làm thì bạn nên tìm chỗ khác.
- Bạn đang đau: nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 hoặc gọi 0354 458 941. Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân ở 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM.
- Bạn muốn coi trước: xem video bài giảng vai gáy dân văn phòng của Lương Y Xuân Trần, 12 bài chọn lọc ở trang Quà tặng và hơn 60 video trên kênh YouTube Xuân Trần.
- Bạn là kỹ thuật viên: khóa Chích Lể Chuyên Sâu có 20 bài, Phần A dạy nền tảng an toàn và vô trùng trước. Học phí 1.868.000đ (gốc 3.868.000đ).
Video thực hành và lịch lớp được đăng thường xuyên trên Facebook Xuân Trần. Phương châm của Lương Y: Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Đau vai gáy 1 bên do ngồi máy tính có sao không?
Hay gặp nhất là cơ co cứng ở bên tay thuận, bên ôm chuột nhiều. Nhưng nếu đau 1 bên mà tay còn tê hoặc yếu dần đi thì bạn nên đi khám cột sống cổ trước đã.
Đau vai gáy nhức đầu có chích lễ được không?
Được, nếu đau là do cơ và bạn không có dấu hiệu phải đi khám nào ở trên; khi đó vùng đầu cũng được giải cơ cùng vai gáy. Còn đau đầu dữ dội, khác hẳn mọi lần, hoặc cứng gáy kèm sốt thì bạn cần được đưa tới cơ sở y tế ngay.
Trích lể vai gáy một lần có hết đau không?
Đừng tin ai hứa làm một lần là hết. Nếu bạn vẫn ngồi khom như cũ thì vai gáy sẽ mỏi lại. Bạn xem thêm bài chích lể có hết bệnh không.
Có tự giác hơi hay tự chích vai gáy ở nhà được không?
Không nên, vì cần xác định đúng vị trí, vô khuẩn kỹ và có người theo dõi sắc mặt suốt lúc làm. Bạn đọc thêm bài giác hơi tại nhà có an toàn không.
