Giải cơ là dùng lực của bàn tay hoặc lược sừng để tách những chỗ cơ đang bó, cho cơ nhả ra và mềm lại. Khác với massage, xoa bóp chỉ vuốt nhẹ bên ngoài, giải cơ có lực nên có ê, có đau, và trong nghề thường được làm trước khi giác hơi, chích lể.
Ngoài tiệm hay gọi chung là "massage giải cơ", nhưng đây là hai việc khác nhau. Hiểu đúng thì bạn mới biết chỗ nào làm thật, chỗ nào chỉ vuốt cho có.
Giải cơ là gì, là làm gì? Khác massage giải cơ, xoa bóp, cạo gió ra sao?
Lương Y Xuân Trần phân biệt rất rõ: vuốt nhẹ là massage, xoa bóp; còn giải cơ thì phải có lực và phải tách được chỗ cơ bó (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lý do là các nút bó thường nằm sâu, vuốt ở ngoài thì không tới. Vì vậy khi dò, người làm bật ngang để tách cơ chứ không ấn xuống rồi kéo (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Sờ lại thấy trơn tru, không còn lạo xạo thì mới tính là hết bó (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Giải cơ cũng không phải cạo gió. Lúc đi lược vùng vai gáy, Lương Y nhắc học viên: "Mình không cạo gió nha, mình đi cho nó nhả ra." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
| Vuốt, xoa bóp | Giải cơ | |
|---|---|---|
| Cách đi tay | Vuốt ở bên ngoài | Bật ngang để tách cơ, không ấn xuống rồi kéo |
| Lực | Nhẹ | Có lực |
| Tới được đâu | Lớp ngoài, chưa tới nút bó nằm sâu | Tách được nút bó nằm sâu |
| Người được làm thấy gì | Êm, nhẹ | Ê, nhức ngay chỗ cơ đang bó |
Trong quy trình của Lương Y, giải cơ luôn đi trước: giải cơ xong rồi mới tính tới chích lể (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần), và trong thực hành giải cơ hay đi chung với giác hơi. Trang Facebook Xuân Trần cũng tự giới thiệu là nơi "Chia sẻ kỹ thuật Giải Cơ – Trích Lể chăm sóc sức khỏe gia đình".
Có lực thì dĩ nhiên có đau. Vậy đau tới đâu là bình thường?
Giải cơ có đau không? Đau tới đâu thì bình thường?
Có đau. Bạn sẽ thấy ê, thấy nhức ngay chỗ cơ đang bó. Nhưng đau đúng kiểu thì vẫn chịu được: người làm nghề sẽ nói trước, làm mềm vùng đó trước, và vừa làm vừa hỏi bạn có chịu nổi không.
Lương Y nói thẳng với học viên: "Giải cơ là phải đau." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đau nhưng có chừng, và người làm đúng sẽ làm mấy việc này để bạn đỡ đau:
- Nói trước cho bạn biết. Lúc chải đầu, Lương Y báo khách là mấy phút đầu sẽ đau, khoảng 5–6 phút thì dịu (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Làm mềm trước rồi mới tách cơ. Lương Y dùng ống giác hút cho cơ mềm ra rồi mới đưa lược vào tách, khách bớt đau mà người làm cũng đỡ sức (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Gặp người sợ đau, chịu đau kém, Lương Y đắp cao ấm trước cho vùng đó mềm ra (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Vậy sao người ta vẫn chịu đi giải cơ? Nói về vùng vai, Lương Y có câu: "Đau họ chịu được, nhưng mỏi họ chịu không được." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đau chỉ một lúc, còn mỏi thì khó chịu cả ngày, có khi ngủ không được.
Khi nào phải dừng tay? Trong buổi làm, người làm đúng sẽ hỏi bạn có mệt, có chịu được không. Bạn thấy mệt thì họ dừng, cho nằm nghỉ, uống nước đường rồi mới tính tiếp (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Nếu da tái đi, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh và nhỏ thì đó là dấu hiệu sắp ngất, phải ngừng ngay. Xem thêm dấu hiệu sắp ngất khi chích lể và chích lể có đau không.
Giải cơ có tác dụng gì, có tốt không? Làm được và không làm được
Giải cơ tốt khi đúng người, làm vừa đủ và người làm có tay nghề. Chính trang khóa Giải Cơ Chuyên Sâu Bằng Lược Sừng cũng ghi rõ: giải cơ giúp thư giãn, hỗ trợ cảm giác dễ chịu, không thay thế điều trị y tế.
| Làm được | Không làm được |
|---|---|
| Làm mềm vùng cơ căng cứng, giúp thư giãn, dễ chịu | Không hứa hết đau, không hứa hết bệnh |
| Thư giãn những vùng cơ hay căng cứng: cổ vai gáy, lưng, tay, chân | Không thay cho việc khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ |
| Chuẩn bị cho giác hơi, chích lể, vì cơ lạnh, cứng thì chích khó (xem giải cơ trước khi chích lể) | Không phải cứ làm càng lâu, càng mạnh là càng tốt |
Người làm hay vấp hai lỗi ngược nhau. Lỗi thứ nhất là làm qua loa vài điểm: khách đỡ lúc đó, về nhà lại mỏi rồi quay lại phàn nàn. Vì vậy người làm lâu năm xử lý luôn cả vùng lân cận (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lỗi thứ hai là làm quá tay. Theo Lương Y, giải cơ quá mức cũng không đúng, chỉ làm vừa đủ và không dồn hết vào một buổi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Giải cơ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
🚩 Cờ đỏ: đi khám trước, đừng đi giải cơ. Gặp một trong các dấu hiệu sau thì người nhà nên đưa tới cơ sở y tế: vùng đau sưng nóng đỏ, có mủ; sốt cao li bì, co giật; khó thở nặng, đau ngực. Vùng da đang nhiễm khuẩn, phụ nữ có thai, người quá suy nhược thì phải được hỏi kỹ trước khi làm. Nếu sau giải cơ còn chích lể, bạn xem thêm 4 trường hợp không chích lể và bài chích lể có tốt không.
Một buổi giải cơ đúng chuẩn diễn ra thế nào? Nhìn đâu để biết chỗ làm kỹ
Phần này kể lại một buổi giải cơ do người đã được đào tạo làm, để bạn biết đường chọn chỗ, không phải hướng dẫn tự làm ở nhà.
Người làm kỹ không xắn tay vô bóp liền. Họ hỏi bạn khó chịu chỗ nào trước, rồi kiểm tra vận động: cho bạn vòng tay ra sau lưng, đưa tay qua ngực, giơ tay ngang để coi chỗ nào căng bó (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Kế tiếp là làm ấm, làm mềm bằng xịt hoặc dầu để lược đi trơn, da không bị rát. Tới lúc đó họ mới tách cơ bằng tay hay bằng lược sừng, đi chậm, có lực, và đổi đường đi cho hợp vóc dáng từng người. Lương Y dặn học viên: "Mình không đi kiểu sơ sài, mà đi một cách chỉn chu." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Với vùng vai gáy, Lương Y làm xuống tới lưng trên chứ không dừng ở vai, và lần nào cũng làm đều hai bên. Giải cơ xong, Lương Y lấy tay kiểm tra lại, tìm điểm đau rồi giải thích cho khách nghe; nếu bạn mang theo kết quả chụp chiếu thì Lương Y coi đối chiếu thêm (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Trước khi bạn ra về, Lương Y hỏi còn khó chịu chỗ nào và xử lý cho dễ chịu rồi mới thôi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
| Nơi làm kỹ | Nơi làm qua loa |
|---|---|
| Hỏi chỗ khó chịu, kiểm tra vận động trước | Bạn vừa nằm xuống là làm liền |
| Làm ấm, làm mềm bằng xịt, dầu trước | Bóp thẳng vô lúc cơ còn cứng |
| Đi chậm, có lực, đều hai bên, làm luôn vùng lân cận | Làm vài điểm cho xong |
| Kiểm tra lại bằng tay, hỏi còn khó chịu chỗ nào | Làm xong là cho về |
| Người làm giữ lược riêng, không để ai cầm dùng lung tung | Dụng cụ ai cầm dùng cũng được |
Cách Lương Y dò điểm bó và bật ngang tách cơ vùng vai gáy, bạn xem trong video này:
Muốn được giải cơ hoặc học giải cơ, chích lễ bài bản thì bắt đầu từ đâu?
Các bài giảng trong bài này là của Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần), người trực tiếp đứng lớp chương trình Chích Lể. Lương Y làm nghề Đông y hơn 10 năm, là tác giả sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" (145 trang A5), và tới giờ vẫn làm nghề mỗi ngày ở Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân (40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM). Lương Y đã dạy hàng trăm học viên ở miền Nam lẫn miền Bắc. Cách dạy rất rõ: học viên làm đúng phác đồ trước, làm lâu rồi mới tới chuyện có tư duy riêng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Trên lớp, Lương Y sửa cả tư thế từng người cho khỏi lệch người, vì "Làm nghề thì mình phải thương mình, thương người ta." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần)
Muốn xem tay nghề thật trước, bạn mở kênh YouTube Xuân Trần (hơn 60 video bài giảng miễn phí) hoặc theo dõi Facebook Xuân Trần để xem lịch lớp. Sau đó chọn đường đi hợp với mình:
- Muốn được giải cơ: ghé cơ sở ở địa chỉ trên, hoặc nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 để hỏi lịch.
- Muốn tự giải cơ cho mình và người nhà: khóa Giải Cơ Chuyên Sâu Bằng Lược Sừng dạy giải cơ theo từng lớp, từ làm nóng, làm mềm tới thư giãn sâu. Video khóa đang hoàn thiện, bạn đăng ký giữ chỗ và hỏi học phí qua Zalo. Lược sừng và dầu xoa bóp có ở trang dụng cụ.
- Muốn theo nghề: vào khóa online Chích Lể Chuyên Sâu, đọc thêm học chích lể ở đâu và chích lể cho kỹ thuật viên massage.
Câu hỏi thường gặp
Giải cơ bằng lược sừng khác gì giải cơ bằng tay?
Mục đích giống nhau. Theo Lương Y, dùng lược là để hạn chế tay tiếp xúc trực tiếp với khách, có thế nên đỡ tốn lực, tiết kiệm thời gian mà vẫn hiệu quả, và giữ sức cho người làm theo nghề lâu dài (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Cách cầm lược, đi lược ra sao, bạn đọc bài giải cơ trước khi chích lể.
Giải cơ bằng máy có thay được tay người không?
Không thay hẳn được. Ở một buổi dạy vùng đầu mặt, Lương Y nói: "Máy móc cỡ nào cũng không bằng cái tay của mình." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Máy và dụng cụ hút chỉ để đỡ lực tay người làm, và Lương Y khuyên người mở tiệm đầu tư máy đúng mục đích, không mua tràn lan (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Một buổi có nên giải cơ hết mọi chỗ đang mỏi không?
Không nên dồn. Lương Y chủ trương chia buổi, làm từng phần, ví dụ cổ vai gáy trước, tê tay buổi sau, để cơ thể khách cân đối và hồi phục, và nói rõ không phải để thu thêm tiền (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Giải cơ làm càng nhiều có càng tốt không, có làm hết bệnh không?
Không. Giải cơ chỉ nên làm vừa đủ, đừng dồn hết vào một buổi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đây là phương pháp hỗ trợ, thường làm trước khi chích lể, nên không ai hứa được là hết bệnh. Bạn đọc thêm bài chích lể có hết bệnh không.
