Ngón tay bị kẹt, đau cứng khó gập hay gặp ở người dùng tay nhiều năm, để lâu có thể thành ngón tay cò súng. Chích lể có thể hỗ trợ theo hướng điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc, nhưng chỉ khi người làm được đào tạo bài bản và đã loại trừ các ca phải đi khám như sưng nóng đỏ, sốt hay nghi gãy xương.
Bài này không dạy bạn tự chích. Bài này giúp bạn biết ngón tay mình đang ở mức nào, lúc nào phải đi khám, và một người làm đàng hoàng sẽ đi những bước nào, dựa trên các buổi dạy của Lương Y Xuân Trần.
Ngón tay bị kẹt, ngón tay cò súng là bị gì? Vì sao để lâu lại đáng lo?
Bạn thử gập rồi duỗi ngón tay vài lần, coi mình gần với dòng nào:
| Biểu hiện | Lương Y hay gặp ở | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Gập ngón thấy đau quanh khớp ngón | Người dùng tay nhiều năm | Tìm người có chuyên môn xem sớm |
| Đau ngón cái sau ngày làm nhiều | Thợ massage xoa bóp nhiều khách | Để ý, vì cơn đau có thể lan rộng |
| Ngón kẹt, phải bật ra mới duỗi được | Người để tình trạng kéo dài | Sàng lọc cờ đỏ, đừng tự xử lý |
Dòng thứ ba là kiểu người ta hay gọi ngón tay cò súng, hay ngón bật. Theo lý luận Đông y, khí huyết ứ trệ thì sinh mỏi, đau, nặng nề. Chích lể nhắm tới chuyện khai thông chỗ bế tắc đó, chứ không phải "bẻ" cho ngón hết kẹt.
Lương Y nói thẳng: dùng tay nhiều năm thì ngón tay sẽ đau khớp, đó là bệnh nghề nghiệp của người làm nghề dùng lực (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ở dân massage, Lương Y thấy đau vùng ngón cái mà để lâu thì có thể lan thành viêm cả vùng gốc ngón, rồi chuyển sang ngón bật (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Vì vậy, hễ thấy khách có điểm viêm quanh khớp ngón là Lương Y tư vấn liền, để khách đừng để lâu thành ngón cò súng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Nếu bạn đau ngay ở cổ tay thì đọc bài chích lể đau cổ tay, còn tê lan xuống các ngón thì đọc chích lể tê tay.
Ngón tay đau cứng khó gập kiểu nào phải đi khám, không được chích lễ?
Biết vì sao ngón tay kẹt rồi, việc kế tiếp là coi nó thuộc nhóm nào, trước khi tính tới chuyện đi chích lể.
| Nhóm | Dấu hiệu | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Dừng, đi khám | Ngón sưng, nóng, đỏ; kèm sốt | Đưa tới cơ sở y tế |
| Dừng, đi khám | Vừa té, va đập, kẹp cửa, nghi gãy | Đưa tới cơ sở y tế |
| Dừng, đi khám | Cầm nắm yếu rõ, cơ bàn tay teo, tê lan lên cẳng tay | Khám chuyên khoa |
| Không chích | Tiểu đường đã lở loét, vết thương lâu lành | Không làm, đi khám |
| Không chích | Rối loạn đông máu, đang mang thai, da quanh ngón đang nhiễm khuẩn, người quá suy nhược | Không chích lể |
| Hỏi rõ trước | Đang bị viêm khớp dạng thấp | Báo cho người làm, hỏi ý kiến bác sĩ |
| Có thể hỗ trợ | Kẹt, cứng do dùng tay lặp đi lặp lại, không thuộc các nhóm trên | Nhờ người được đào tạo xem |
Trong video bài giảng của Lương Y Xuân Trần về ngón tay bị kẹt, Lương Y chưa đụng tới kim mà làm hai việc trước. Một là hỏi và sờ tìm đúng điểm đau nhất, coi gập ngón nào thì đau. Hai là hỏi khách có bị viêm khớp dạng thấp không, đồng thời tách riêng kẹt do dùng tay với tổn thương do va đập. Ca gãy xương thì Lương Y nói rõ là không thuộc phạm vi này.
Ngón kẹt sau khi té hay kẹp cửa thì đừng nghĩ tới chuyện "chích cho tan máu bầm". Còn người làm mà không hỏi câu nào, cầm kim lên chích liền, thì bạn nên đứng dậy về.
Chích lể là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Đọc thêm 4 trường hợp không chích lể và chích lể có nguy hiểm không.
Chích lể ngón tay cò súng có đau, có trúng gân không? Người làm đúng đi những bước nào?
Có đau, nhưng ở mức chịu được. Lương Y nói trước với khách là sẽ có đau, và trong lúc làm thì hỏi liên tục: còn tê không, có buốt không, đỡ chưa (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Còn chuyện trúng gân thì người làm đúng biết né. Các bước dưới đây để bạn nhận ra người làm đúng, không phải để tự làm ở nhà.
- Hỏi, sờ và sàng lọc trước. Như phần trên: tìm điểm đau, hỏi chuyện viêm khớp dạng thấp, loại ca va đập và gãy xương.
- Gốc trước, ngọn sau. Lương Y giải phóng hốc nách và cánh tay trước, rồi mới làm tới bàn tay: "Xử lý hết từ gốc tới ngọn luôn." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Làm mềm, tách khe ngón. Lương Y luôn xịt làm mềm và tác động lên vùng đó trước rồi mới làm, để vùng mềm ra và hiệu quả cao hơn (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Với ngón tay cò súng, Lương Y giải cơ bàn tay và tách các khe ngón (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Né gân. Lương Y vẽ dấu cộng lên cổ tay cho học viên thấy rõ đường gân (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần), và dặn tuyệt đối không châm vào cọng gân trắng nổi ở cổ tay, vì gân bị tổn thương thì khó lành, tay sẽ yếu đi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Vô khuẩn, theo dõi. Người làm rửa tay đúng cách, đeo găng, dùng một kim cho một người bệnh, xong bỏ kim ngay vào hộp kháng thủng. Trong lúc làm, họ để ý sắc mặt và hỏi khách có chóng mặt, vã mồ hôi không.
Cả quy trình gói gọn trong phương châm của Lương Y: "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn." Muốn hiểu kỹ từng bước thì đọc thêm giải cơ trước khi chích lể và chích lể có đau không.
Bấm huyệt chữa ngón tay cò súng có đủ không, khác gì giải cơ và trích lể?
Nói gọn là bấm thôi thì chưa đủ. Trong quy trình Lương Y dạy, mỗi bước làm một việc riêng nên không thay được cho nhau.
- Bấm, xoa: dễ làm, nhưng không thay được bước hỏi bệnh và sàng lọc cờ đỏ.
- Giải cơ: gỡ cả bàn tay chứ không riêng ngón đau. Trên Facebook Xuân Trần có video ngắn Lương Y giải cơ vùng khoát tay (chỗ giữa ngón cái và ngón trỏ) và các nhóm cơ bàn tay.
- Trích lể: làm sau cùng, do người được đào tạo làm. Khi thực hành, chích lể thường đi chung với giải cơ, giác hơi chứ không làm riêng lẻ.
Người làm nghề cũng hay bị chính ngón tay mình hành, nên Lương Y dạy học viên dùng dụng cụ thay cho ấn bằng ngón: "Nghề nghiệp của mình nó lâu dài chứ không phải ngày một bữa" (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đọc thêm học chích lể đỡ hao sức và lược sừng trâu massage.
Nếu bạn làm massage và đã bắt đầu đau tay, video dưới đây trên kênh YouTube Xuân Trần nói đúng chuyện đó.
Muốn được làm đúng hoặc học chích lể ngón tay bài bản thì tìm ở đâu?
Dù bạn đi tìm chỗ để được làm hay chỗ để học, hãy hỏi 4 câu này trước:
- Người ta có hỏi bệnh và sàng lọc cờ đỏ trước khi cầm kim không?
- Có giải cơ cho mềm bàn tay trước khi chích không?
- Có khui kim mới dùng một lần và đeo găng ngay trước mặt bạn không?
- Có nói thật về kết quả không? Lương Y nói thẳng với khách là không thể hết liền, chỉ giúp cải thiện dần (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Chỉ cần một câu "không" là bạn nên đi tìm chỗ khác.
Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) làm nghề Đông y hơn 10 năm, đã đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc. Lương Y trực tiếp đứng lớp, biên soạn bài giảng chương trình Chích Lể, và hằng ngày vẫn làm cho khách tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM.
Hơn 60 video bài giảng miễn phí có trên kênh YouTube Xuân Trần, lịch lớp mới đăng trên Facebook Xuân Trần.
- Học online: khóa Chích Lể Chuyên Sâu gồm 20 bài video, học phí ưu đãi 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ).
- Đọc sách: sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" 145 trang A5, giá 375.000đ, có ở trang sách và dụng cụ.
- Lớp trực tiếp: Sài Gòn/Bình Dương 6.800.000đ, Hà Nội (Hoàng Mai) 7.800.000đ.
Bạn làm massage thì đọc chích lể cho kỹ thuật viên massage; muốn so các nơi dạy thì xem học chích lể ở đâu.
Muốn được xem tay: nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 để hẹn lịch. Muốn học nghề: xem các bài miễn phí ở trang Quà tặng trước.
Câu hỏi thường gặp
Ngón tay bị kẹt có tự hết không?
Không ai nói chắc được, vì còn tùy nguyên nhân và bạn có cho tay nghỉ hay không. Điều Lương Y thấy là đau quanh gốc ngón mà để lâu thì có thể chuyển sang ngón bật, nên đừng đợi tới lúc ngón kẹt cứng mới đi xem.
Chích lễ ngón tay cò súng mấy lần thì đỡ?
Không ai đàng hoàng mà hứa trước được số lần. Lương Y nói thẳng: "Không thể nào hết liền được, mình giúp họ cải thiện dần." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lương Y cũng chia ra nhiều buổi: "Chích lể làm từng phần, không đè người ta ra tùm lum." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đọc thêm chích lể có hết bệnh không.
Ngón tay bị kẹt sau va đập, hoặc đang bị viêm khớp dạng thấp, có trích lể được không?
Va đập, nghi gãy thì đưa tới cơ sở y tế trước, vì gãy xương không thuộc phạm vi chích lể. Viêm khớp dạng thấp thì báo cho người làm và hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Tự chích ngón tay ở nhà được không?
Không nên. Vùng cổ tay có cọng gân trắng mà người làm phải né, châm trúng thì gân khó lành, tay yếu đi. Còn phải vô khuẩn và có người theo dõi dấu hiệu sắp ngất. Đọc tự chích lể tại nhà và dấu hiệu sắp ngất khi chích lể để biết vì sao.
Làm ngón tay hay vùng nào cũng vậy, người làm đàng hoàng luôn giữ một nguyên tắc: một kim – một người bệnh.
