Làm massage bị đau tay mà vẫn muốn theo nghề lâu dài thì bạn phải đổi cách làm. Một hướng là học thêm chích lể theo đúng quy trình an toàn, kết hợp lược sừng và ống giác thay cho ngón tay, rồi chọn đúng điểm chính. Mỗi ca sẽ gọn hơn, tay đỡ phải gồng.
Giải cơ, bấm huyệt cho bạn một công việc ổn định, tự tạo ra thu nhập. Lúc đầu mỗi khách làm một, hai tiếng là chuyện thường. Khách đều rồi thì một ngày lên năm, bảy, có khi mười người. Tay là cần câu cơm. Tay hư rồi thì lấy gì làm?
Tóm nhanh - Tay hao nhanh vì khách nhiều, ca dài và ngón tay phải ấn liên tục. - Người trong nghề thường tìm ba hướng: học dùng máy, học dùng dụng cụ, học chích lể. Ba hướng này nên đi cùng nhau. - Chích lể giúp ca gọn hơn và để dụng cụ gánh lực thay ngón tay, nhưng phải học phần an toàn trước.
Vì sao làm massage, giải cơ bấm huyệt lâu năm bị đau tay?
Tay bạn mòn không phải vì yếu. Nó mòn vì ngày nào ngón tay cũng gánh hết lực. Day, miết, ấn bằng đầu ngón suốt một hai tiếng, xong khách này tới khách kế. Ba khách một ngày còn chịu được. Lên năm, bảy khách là tay bắt đầu báo động.
Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) gặp chuyện này hoài, mà người bị lại chính là dân làm massage: có người tê ngón út, có người vừa ngủ dậy là tê buốt, có người nhức ngón cái sau một loạt khách. Theo quan sát của Lương Y, đau vùng ngón cái để lâu có thể lan ra viêm cả vùng gốc ngón, rồi thành ngón bật (cò súng). Đông y giải thích người làm nhiều khách liên tục dễ bị hàn khí tích tụ ở cổ vai và tay (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lương Y còn nói thẳng: dùng tay nhiều năm thì ngón sẽ đau khớp, còn viêm cùi chỏ là bệnh nghề nghiệp của người làm nghề dùng lực (video).
Bạn nhẩm thử (chỉ để dễ hình dung, không phải số đo): sức hao một ngày = số khách × thời gian mỗi ca × lực ngón ấn. Số khách thì mình đâu muốn bớt, vậy chỉ còn cách rút ngắn thời gian mỗi ca và bớt lực ngón.
Nếu tay đã có triệu chứng, bạn đọc thêm bài chích lể hỗ trợ tê tay và đau khuỷu tay.
🚩 Cờ đỏ: Tê kéo dài, tê lan lên cẳng tay, cầm nắm yếu đi, cơ gò ngón cái bị teo, hoặc khuỷu tay sưng nóng đỏ thì bạn nên đến cơ sở y tế để được khám. Nội dung bài này không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Người làm massage nên học gì thêm: máy, dụng cụ hay chích lể?
Không cần chọn một bỏ hai. Mỗi hướng gỡ một kiểu mệt khác nhau.
| Hướng | Giúp người làm chỗ nào | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Máy hỗ trợ | Làm ấm, kích thích, bớt một phần việc của tay | Mua đúng mục đích phác đồ, đừng mua tràn lan |
| Dụng cụ thay ngón (lược sừng, ống giác) | Bớt lực ngón, tay ít chạm trực tiếp vào khách | Dùng thế, không dùng sức |
| Chích lể | Tác động vào huyệt trên đường kinh, ca gọn hơn | Phải học nền an toàn trước khi cầm kim |
Máy hỗ trợ. Trong một quy trình Lương Y làm trên video, máy được dùng sau bước đắp thuốc để làm ấm, kích thích, rồi mới sát khuẩn lại và chích lể (video). Máy chỉ là một khâu. Với người mở tiệm, Lương Y dặn đầu tư máy đúng mục đích phác đồ, đừng mua tràn lan (video).
Dụng cụ thay ngón. Theo Lương Y, dùng lược sừng là để tay bớt chạm trực tiếp vào khách, giữ sức cho người làm theo nghề được lâu; cầm lược có thế thì đỡ tốn lực, lại tiết kiệm thời gian (video). Gặp u gồ sau gáy to, cứng, Lương Y hút bằng ống giác cỡ lớn cho mềm chứ không ngồi nắn, miết bằng tay (video). Bạn xem thêm phần dụng cụ và bước giải cơ trước khi chích lể.
Chích lể. Đây là kỹ thuật Y học cổ truyền ông bà mình dùng từ lâu: kim vô khuẩn chích nhẹ vào huyệt trên đường kinh để điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc. Nay kỹ thuật này được dạy theo chương trình bài bản, phần an toàn đi trước. Lương Y nói rõ chích lể không phải là tất cả mà phải kết hợp (video), nên thường đi kèm giải cơ, giác hơi.
Dù vậy, Lương Y vẫn nói: "Máy móc cỡ nào cũng không bằng cái tay của mình" (video). Tay nghề là cái gốc. Máy và dụng cụ chỉ giúp đôi tay đó làm được lâu năm.
Học thêm chích lễ giúp người làm nghề đỡ hao sức ra sao?
Phần việc nặng nhất được giao cho dụng cụ, còn thao tác thừa thì bỏ hẳn. Trên lớp, Lương Y giữ sức cho người làm ở bốn chỗ:
- Lược sừng thay ngón tay. Theo Lương Y, lược sừng giúp giảm lực và giảm thời gian giải cơ (video).
- Ống giác, bơm hút thay vì dí tay. Lương Y cho ống giác hút rồi nhả liên tục để làm mềm chỗ cơ cứng, vừa đỡ mỏi tay vừa nhìn rõ điểm tắc (video). Với ca thần kinh tọa, Lương Y dùng dụng cụ hút bằng bơm thay sức ngón tay, để giữ sức khi làm nhiều khách mỗi ngày (video).
- Đúng một điểm chính. Theo Lương Y, làm đúng một điểm chính còn hơn làm nhiều chỗ mà không đúng: tốn ít kim hơn, lưng khách vẫn gọn (video). Sách Phác Đồ Chích Lể (phác đồ cổ truyền Việt Nam cộng kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân) gói lại một câu: "Một giọt đúng chỗ hơn mười giọt bừa."
- Không làm thừa. "Nếu đã xử lý xong rồi thì thôi, không cần phải châm" (video).
Gom bốn chỗ đó lại, mỗi ca gọn hơn, tay bớt phải gồng. Đó là cách để những ngày năm, bảy hay mười khách không vắt kiệt đôi tay của bạn.
Với ca lâu năm, Lương Y làm theo thứ tự đắp thuốc, giải cơ, ấn bơm, rồi mới chích lể ở bước cuối (video). Bước giải cơ vẫn giữ, chỉ là lực nặng giao cho lược và ống giác, giống cách phối hợp trong bài chích lể giác hơi. Những bước này chỉ người đã được đào tạo mới làm; quy trình chuẩn có ở bài cách chích lể và chích lể cho kỹ thuật viên massage.
Cũng phải nói thật. Chính Lương Y dặn: "Mình không có thần y mà làm xong mà về là hết liền" (video). Chích lể là phương pháp hỗ trợ, ca nào cũng cần thời gian.
Học chích lể có giúp giữ đôi tay và an toàn cho người làm?
Có, nếu học bài bản. Bạn không chỉ học cách làm cho khách mà còn học cách giữ cơ thể mình.
Đầu tiên là tư thế. Lương Y dặn chọn chỗ đứng đúng hướng để không tự làm hại lưng mình (video), vì đứng vặn người lâu ngày là tự chuốc bệnh vào thân (video). Trên lớp, Lương Y chỉnh tư thế cho từng học viên để tay không bắt chéo, đỡ mỏi, người không bị lệch (video).
Thứ hai là chuyện bị kim đâm. Lương Y đeo găng cả hai tay; làm theo nhóm thì kim được đặt xuống chứ không trao tay nhau; kim cong là thay kim mới (video). Theo chuẩn phòng ngừa, kim đã dùng bỏ ngay vào hộp kháng thủng, chống rò rỉ.
Còn an toàn cho khách thì học trước rồi mới tới kỹ thuật: Môn 01 (kiến thức cơ sở và an toàn) học trước Mô đun 02 (kỹ thuật chích lể). Phương châm Lương Y giữ suốt là "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn", đi kèm nguyên tắc "Một kim – một người bệnh." Bạn đọc thêm bài một kim một người bệnh và chích lể có nguy hiểm không.
Học chích lể với ai để làm nghề lâu dài?
Học với người vẫn làm nghề mỗi ngày và chịu đứng cạnh sửa tay cho bạn. Nếu trên lớp chỉ ngồi nhìn, về tới bàn bạn vẫn làm theo thói quen cũ.
Lương Y Xuân Trần có hơn 10 năm làm nghề Đông y, đã đào tạo hàng trăm học viên ở các lớp miền Nam lẫn miền Bắc, và làm nghề hằng ngày tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân (40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM). Lương Y trực tiếp đứng lớp, quay toàn bộ video của chương trình Chích Lể và biên soạn sách Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần (145 trang, khổ A5). Trong video bài giảng của Lương Y Xuân Trần, Lương Y đứng cạnh từng học viên sửa lực, hướng lướt, tư thế đứng và cách tì tay làm điểm tựa, chứ không làm thay. Mấy chỗ này quyết định bạn có làm nổi năm, bảy ca một ngày mà tay không mỏi hay không.
Bạn có thể đi từ từ. Đầu tiên coi miễn phí hơn 60 video bài giảng trên kênh YouTube Xuân Trần và 12 bài chọn lọc ở trang Quà tặng. Thấy hợp thì học khóa online Chích Lể Chuyên Sâu 20 bài, 1.868.000đ (gốc 3.868.000đ), bắt đầu từ Phần A về an toàn và vô trùng. Muốn có người đứng kế bên sửa tay thì lên lớp trực tiếp: Sài Gòn/Bình Dương 6.800.000đ, Hà Nội (Hoàng Mai) 7.800.000đ; học viên lớp nghề được hỗ trợ học chứng chỉ hệ cao đẳng có phôi gốc (chứng chỉ không nằm trong học phí). Xem thêm nghề chích lể và học chích lể bao nhiêu tiền. Lịch lớp có trên Facebook Xuân Trần, nơi Lương Y ghi sứ mệnh "Xây dựng Cộng đồng làm nghề Bền Vững – Tử Tế"; hoặc nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134, gọi 0354 458 941.
Như Lương Y vẫn nói: "Nghề nghiệp của mình nó lâu dài chứ không phải ngày một bữa" (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Câu hỏi thường gặp
Làm massage bị đau tay có nên nghỉ nghề không?
Chưa cần bỏ nghề, nhưng phải đổi cách làm ngay. Lương Y dạy học viên dùng dụng cụ thay vì ấn bằng ngón, vì làm nghề phải đụng rất nhiều người, ấn ngón lâu ngày sẽ hư khớp tay (video). Lúc tay mới đau thì cho tay nghỉ, chỉ vận động nhẹ; Lương Y cũng dặn khách đau khuỷu tay y như vậy, vì không nghỉ thì dễ bị lại (video).
Học chích lể rồi có bỏ hẳn giải cơ, bấm huyệt được không?
Không. Với các ca thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm, Lương Y nói bước giải cơ không bao giờ được thiếu (video). Cái khác là bạn giải cơ bằng lược sừng, ống giác chứ không dùng ngón tay nữa.
Đang tê tay, đau ngón cái thì có nên học trích lể không?
Vẫn học được, nhưng lo cho đôi tay trước và đổi cách dùng tay càng sớm càng tốt. Nếu tay đã yếu, cầm nắm khó hoặc có dấu hiệu ở mục cờ đỏ phía trên thì đi khám trước rồi mới tính chuyện học.
Nên mua máy giải cơ hay học chích lể trước?
Nên học trước. Có nền tảng rồi bạn mới biết phác đồ của mình cần máy gì, đúng lời Lương Y dặn: đầu tư đúng mục đích, đừng mua tràn lan.
Một ngày làm nhiều ca chích lể có quá sức không?
Làm bền là nhờ quy trình gọn, dụng cụ đúng, tư thế đúng, chứ không phải ép tay làm thêm ca. Ca nào cũng phải để mắt tới khách: thấy da tái, vã mồ hôi lạnh là ngưng liền (dấu hiệu sắp ngất khi chích lể), khách có dấu hiệu nặng thì đưa tới cơ sở y tế. Chưa học xong phần an toàn thì đừng làm cho khách, cũng đừng tự chích lể tại nhà.
