Tiểu đường có chích lể được không? Thường là được, nếu bệnh chưa nặng, da chưa có vết loét hay vết thương lâu lành, thể trạng ổn và người bệnh vẫn uống thuốc, tái khám đều theo bác sĩ. Người làm phải hỏi kỹ, nhẹ tay, vô khuẩn kỹ. Tiểu đường nặng hoặc đã lở loét thì không chích.
Dưới đây là khi nào được làm, khi nào phải hoãn, khi nào không nên làm, dựa trên phác đồ cổ truyền Việt Nam và kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân.
Tiểu đường có chích lể được không, vì sao người ta hay lo?
Nhà có ba má bị tiểu đường mà muốn đưa đi chích lể thì người ta hay lo ba chuyện:
- Vết chích lâu lành, dễ nhiễm trùng. Đúng vậy, nên sách Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần xếp người tiểu đường vào nhóm phải thận trọng. Nhiễm khuẩn tại chỗ là một tai biến khi chích, nhưng phòng được nếu sát khuẩn và dụng cụ đúng quy trình.
- Xỉu giữa chừng. Người yếu sức, bụng đói mà bị lấy máu nhiều thì dễ choáng.
- Sợ bệnh nặng thêm. Tiểu đường nằm trong nhóm thận trọng, không phải nhóm cấm tuyệt đối. Người làm phải hỏi kỹ, nhẹ tay, và có lúc phải quyết định không làm. Riêng tiểu đường nặng thì sách xếp vào nhóm không chích.
Còn chích ra chút máu thì đường huyết có xuống không? Không. Chích lể nhằm điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc, chứ không thay thuốc. Trong một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần, Lương Y nói rõ chích lể không phải "nhất trên đời", nó chỉ là hỗ trợ. Cho nên bạn đừng tự ngưng hay giảm thuốc để đi chích. Muốn hiểu thêm, bạn đọc chích lể có nguy hiểm không và chích lể có hết bệnh không.
Đái tháo đường thế nào thì chích lễ được, thế nào thì không?
Theo sách Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần, chích được hay không tùy hai chuyện: bệnh đang ở mức nào, và da ở vùng định làm ra sao. Bạn dò bảng dưới đây.
| Mức | Tình trạng | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Không chích, đi khám | Tiểu đường nặng; đã lở loét hoặc có vết thương lâu lành; vùng định làm sưng nóng đỏ, có mủ; đang sốt cao | Vết chích sẽ lâu lành, dễ nhiễm trùng. Bạn cần đi bác sĩ trước |
| Hoãn lại, hỏi kỹ | Người đang quá suy nhược, quá sợ kim; người làm chưa hỏi rõ tiền sử và thuốc bạn đang dùng | Cố làm thì dễ choáng, dễ ngất. Chờ hôm khác khỏe hơn và đã hỏi kỹ rồi mới tính |
| Hỗ trợ được, vẫn thận trọng | Đường huyết cao nhưng chưa có vết loét, thể trạng ổn | Khoanh đúng vùng cần làm, ít điểm, sát khuẩn kỹ, tùy sức từng người |
Bảng này để bạn coi người làm có cẩn thận không, không phải để tự chích ở nhà. Người làm đàng hoàng sẽ hỏi bạn có tiểu đường không, có đang dùng thuốc chống đông không, có bị rối loạn đông máu không, rồi mới đặt kim. Ai không hỏi câu nào thì bạn nên dừng lại. Chích lể chỉ hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ, nên chưa biết mình thuộc mức nào thì hỏi bác sĩ điều trị trước. Các trường hợp chung không được chích có trong bài 4 trường hợp không chích lể; nếu ba má đã lớn tuổi, bạn đọc thêm chích lể cho người lớn tuổi.
Người tiểu đường có nên chích lễ? Người làm đúng chuẩn sẽ làm gì khác
Câu "có nên không" phụ thuộc vào người cầm kim nhiều hơn cây kim. Trong một buổi dạy học viên, Lương Y Xuân Trần nhắc chuyện người ta hay hỏi tiểu đường có chích lể được không. Câu trả lời của Lương Y là được, nhưng phải xét thể trạng và mức độ bệnh của người đó trước. Dưới đây là những việc người được đào tạo bài bản sẽ làm, để bạn chọn đúng người chứ không phải để tự làm.
- Hỏi kỹ rồi mới làm. Người làm hỏi bạn bệnh nền gì, đang uống thuốc gì, hôm nay đã ăn chưa. Lương Y cảnh báo người chưa ăn, cơ thể thiếu sức mà vẫn bị lấy máu nhiều thì có thể xỉu (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Coi da trước khi đụng kim. Chỗ nào đã lở loét hoặc có vết thương lâu lành, nhất là ở bàn chân, thì không làm và nên đưa tới cơ sở y tế.
- Ít kim thôi. Trong buổi dạy đó, Lương Y nói với người tiểu đường chỉ dùng một kim để hỗ trợ, không làm nhiều kim.
- Vô khuẩn kỹ. Người làm đeo găng cả hai tay, lau sạch dầu rồi sát khuẩn theo một chiều, không quẹt tới quẹt lui (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Mỗi người bệnh dùng một kim riêng, kim cong là thay kim mới. Ống giác cũng vậy: Lương Y dặn học trò mỗi khách dùng ống mới, làm xong là bỏ (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Xem thêm vô khuẩn khi chích lể.
- Vừa làm vừa hỏi. Làm được vài ống, người làm hỏi bạn có mệt không. Thấy mệt là dừng, cho nằm nghỉ, uống nước đường rồi mới tính tiếp.
- Biết từ chối. Theo Lương Y, gặp ca không tự tin thì người làm có quyền từ chối. Ai dám nói "ca này đi khám trước đã" thì người đó đáng tin. Xem thêm chích lể ở đâu uy tín.
Lương Y Xuân Trần có video bài giảng về giải cơ và chích lể vùng cổ vai gáy trên kênh YouTube Xuân Trần:
Tiểu đường giác hơi được không, sau khi trích lể cần để ý gì?
Giác hơi theo cùng nguyên tắc với chích: da chưa có vết loét, thể trạng ổn thì mới tính tới. Theo quy trình chuẩn, ống giác đặt đúng chỗ vừa chích, hút khoảng 5–10 phút, người làm canh phản ứng da liên tục. Nếu giác bằng lửa thì phải đề phòng bỏng da, mà da người tiểu đường thì càng phải giữ kỹ. Xem thêm chích lể giác hơi và giác hơi tại nhà có an toàn không.
Sau khi trích lể, Lương Y thường báo trước cho khách là chỗ chích có thể sưng nhẹ vài giờ rồi tự hết (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Còn sưng đỏ, nóng, có mủ là chuyện khác: đó là dấu hiệu nhiễm khuẩn tại chỗ, một tai biến khi chích.
Gặp một trong các dấu hiệu sau thì bạn đi khám ngay, hoặc người nhà đưa tới cơ sở y tế, đừng tự xử ở nhà:
- Vết chích sưng đỏ, nóng hoặc có mủ.
- Vết chích mấy ngày rồi vẫn không se lại.
- Có vết loét mới, hoặc vết loét cũ nặng thêm, nhất là ở bàn chân.
- Bị sốt.
- Máu chảy lâu, khó cầm.
Đang chích mà choáng, vã mồ hôi thì xem bài dấu hiệu sắp ngất khi chích lể; chăm sóc sau buổi làm có trong bài sau khi chích lể. Lần tái khám tới, nhớ báo bác sĩ là mình mới đi chích lể.
Tìm người chích lể cho người tiểu đường ở đâu, có nên tự chích cho ba mẹ?
Đừng tự chích cho ba mẹ. Vết chích ở người tiểu đường lâu lành, dễ nhiễm trùng, sơ suất một chút là thành chuyện lớn. Học theo video trên mạng hay nhờ người học lóm cũng vậy, bài tự chích lể tại nhà có giải thích lý do. Hãy tìm người làm đủ các bước ở phần trên.
Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) đã làm nghề Đông y hơn 10 năm và đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc. Hằng ngày Lương Y vẫn làm nghề tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM. Lương Y hay dặn học trò phải thử trên người mình trước: "Mình chịu đau trước rồi mình mới cho khách người ta làm được." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần)
- Người bệnh hoặc người nhà: nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 hoặc gọi 0354 458 941. Nhớ kể trước tình trạng đường huyết và chuyện da có vết thương lâu lành hay không, để được hỏi kỹ rồi mới hẹn.
- Kỹ thuật viên hoặc người muốn học bài bản để chăm ba má: lấy 12 bài giảng miễn phí ở trang Quà tặng xem trước, rồi học khóa Chích Lể Chuyên Sâu, bắt đầu từ Phần A nền tảng an toàn – vô trùng. Khóa online đang ưu đãi 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ). Lớp trực tiếp ở Sài Gòn/Bình Dương là 6.800.000đ, ở Hà Nội (Hoàng Mai) là 7.800.000đ. Sách Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần giá 375.000đ.
Kênh YouTube Xuân Trần có hơn 60 video bài giảng miễn phí, còn lịch lớp và video thực hành thì bạn theo dõi ở Facebook Xuân Trần. Ở lớp của Lương Y, an toàn học trước, kỹ thuật học sau: Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Đường huyết cao có chích lể được không?
Da chưa có vết loét và thể trạng ổn thì vẫn chích hỗ trợ được, người làm khoanh đúng phạm vi. Tiểu đường nặng, đã lở loét hay có vết thương lâu lành thì không làm.
Chích lễ có làm hạ đường huyết, trị được tiểu đường không?
Không. Chích lể chỉ hỗ trợ chỗ đang mỏi, đang đau, không điều trị đái tháo đường. Ai hứa chích vài lần là "xuống đường" thì bạn nên dè chừng.
Đang uống thuốc tiểu đường đi trích lể có phải ngưng thuốc không?
Không, cũng đừng tự giảm liều. Với bệnh mạn tính như tiểu đường, trích lể chỉ hỗ trợ, không thay thuốc. Cứ kể hết thuốc đang dùng cho người làm.
Người tiểu đường có nên ăn trước khi đi chích lể?
Nên ăn. Lương Y cảnh báo người chưa ăn, thiếu sức mà bị lấy máu nhiều thì có thể xỉu, nên người làm phải hỏi bạn đã ăn chưa. Người làm không hỏi thì bạn tự nói ra.
Ba mẹ bị tiểu đường, tôi tự học chích cho ba mẹ được không?
Đừng xem vài video rồi tự chích. Muốn tự tay chăm sóc gia đình thì học bài bản từ phần an toàn – vô trùng, và hỏi bác sĩ đang điều trị cho ba mẹ trước. Bài học chích lể cho người mới sẽ chỉ bạn nên bắt đầu từ đâu.
