Chích lể đau lưng trên có thể hỗ trợ vùng giữa hai bả vai bớt mỏi cứng khi nguyên nhân là cơ co bó, khí huyết ứ trệ do ngồi lâu, cúi nhiều. Kèm hai điều kiện: bạn không đau ngực, khó thở (có thì đi viện ngay), và người làm được đào tạo bài bản: khám trước, giải cơ trước, châm đúng vị trí, vô khuẩn, thẳng kim.
Tay với ra sau không tới, người nhà đấm hoài cũng không đã. Tới lúc tính đi lể thì bạn lại lo: kim sát phổi có sao không, cái đau này có phải đau cơ thiệt không? Chích lể (miền Nam quen gọi trích lể) giúp điều hòa khí huyết, khai thông chỗ bế tắc, chứ không phải chích một lần là hết luôn. Bài này gỡ từng nỗi lo theo đúng cách Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) đang đứng lớp.
Đau lưng trên, đau giữa hai bả vai có chích lể được không?
Được, nếu cái đau đến từ cơ: ngồi máy tính lâu, cúi điện thoại nhiều, mang vác nặng. Nhưng không phải cơn đau lưng trên nào cũng là đau cơ.
Bài này nói về vùng từ dưới gáy xuống ngang góc dưới xương bả vai, gồm khoảng giữa hai bả vai và hai bên cột sống lưng trên. Mỏi cổ, cứng gáy thì xem chích lể cổ vai gáy. Đau thắt lưng thì xem chích lể chữa đau lưng. Có cục gồ ngay dưới gáy thì xem u gồ sau gáy. Đau trong khớp vai, khó giơ tay thì xem chích lể khớp vai.
Theo Đông y, khí huyết ứ trệ thì sinh mỏi, đau, nặng nề, và một chỗ tắc hay kéo theo cả vùng xung quanh như vai gáy, liên sườn. Vì vậy Lương Y nhìn hết tấm lưng, chỗ cong, chỗ gồ, chỗ lõm, chứ không chỉ nhìn một đốt sống (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lúc giải cơ, Lương Y làm từ vai gáy xuống tới hết lưng trên và luôn làm đều cả hai bên, chứ không phải tới vai là dừng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Đau giữa hai bả vai kiểu nào phải đi khám, không được chích?
Đau lưng trên mà kèm đau ngực hay khó thở thì bạn phải đi viện, không phải đi lể. Vùng này nằm ngay sau lồng ngực, nên trước khi nghĩ tới mũi kim, bạn so cơn đau với bảng dưới đây:
| Dấu hiệu | Nên làm gì |
|---|---|
| Đau ngực, khó thở nặng, ho ra máu; hít sâu thấy đau mà kèm đau ngực hoặc khó thở; sốt cao li bì, co giật | Đưa tới cơ sở y tế ngay. Không chờ, không xoa bóp, không lể |
| Rối loạn đại tiểu tiện kèm tê yếu hai tay hoặc hai chân; vùng đau sưng nóng đỏ, có mủ; có hạch sưng hay u lạ | Đi khám tìm nguyên nhân trước, chưa chích |
| Rối loạn đông máu hoặc đang uống thuốc chống đông; đang mang thai; da vùng lưng đang nhiễm khuẩn; người quá suy nhược | Không chích vì nằm trong chống chỉ định |
Nhóm thứ ba là chống chỉ định chung của chích lể, bài 4 trường hợp không chích lể giải thích kỹ từng trường hợp. Chích lể không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Nó chỉ hỗ trợ kiểu đau mỏi do cơ, sau khi đã loại hết các dấu hiệu ở trên.
Nếu bạn đã đi khám, đã chụp chiếu thì Lương Y Xuân Trần làm dựa trên kết quả đó. Nếu chưa, Lương Y sờ tay trực tiếp: chỗ nóng là đang viêm, chỗ lạnh là máu không tới. Sau đó Lương Y ấn nhẹ vào chỗ nghi ngờ và nhìn phản xạ của khách rồi mới tính bước kế tiếp (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Chích lễ bả vai có nguy hiểm không, sao để không bị chích lệch, chích rát?
Phần lớn rủi ro khi chích lể bả vai đến từ người làm: xác định sai mốc, nghiêng kim, làm vội. Làm đúng quy trình thì tránh được phần lớn những lỗi này. Không ai hứa được an toàn tuyệt đối. Bài chích lể có nguy hiểm không có nói kỹ hơn.
Chích lệch thường do đặt sai mốc. Trong một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần, Lương Y nhắc học viên phải đặt đúng đường giáp tích sát hai bên cột sống, vì theo Lương Y có nhiều người đã học trước đó mà vẫn châm lệch lên cơ. Ở một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần khác, Lương Y dạy tìm điểm bằng mốc sờ được như hõm vai, hõm bả vai, luôn lấy đối xứng hai bên và đánh dấu xong mới làm. Học viên mới chưa cần thuộc tên từng huyệt chích lể:
"Mình không nhớ huyệt cũng được, mình nhớ cái vị trí đúng là được."
Chích rát phần lớn là do tay kim. Trong buổi thực hành ở một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần, Lương Y sửa cho học viên châm thẳng kim, không "mổ", và dặn không châm liên tục mà phải cho khách nghỉ thở:
"Thẳng kim nha, không nghiêng nha. Nghiêng á nó sẽ rát lắm."
Gói lại thì vẫn là phương châm Lương Y dạy từ buổi đầu: "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn."
Một buổi trích lể lưng trên đúng chuẩn diễn ra thế nào?
Phần này không phải để bạn về tự làm theo. Nó giúp bạn nhìn ra nơi nào làm kỹ, nơi nào làm ẩu. Một buổi đúng chuẩn do người đã qua đào tạo làm sẽ đi qua 6 bước:
- Sờ khám rồi mới quyết. Người làm hỏi tình trạng của bạn, dò tay vùng lưng trên như đã nói ở trên. Với người sợ kim, Lương Y vừa làm vừa trò chuyện cho khách thả lỏng, vì "Tâm lý nó rất là quan trọng." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần)
- Giải cơ bằng lược sừng để chỗ cơ bó nhả ra. Lương Y nói rõ: "Mình không cạo gió nha, mình đi cho nó nhả ra." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đọc thêm bài giải cơ trước khi chích lể.
- Lau sạch dầu, sát khuẩn một chiều, không quẹt tới quẹt lui. Lương Y dùng dung dịch sát khuẩn không gây rát để khách dễ chịu hơn.
- Đeo găng hai tay, mỗi người một kim mới. Kim chỉ dùng một lần, thấy kim cong là thay liền, kim đã dùng bỏ ngay vào hộp đựng riêng, loại kháng thủng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Châm ở đâu hút ở đó. Làm xong hàng này rồi mới qua hàng kế, không làm hai hàng sát nhau cùng lúc (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Mỗi lần giác thường 5–10 phút; giác lửa thì phải đề phòng bỏng da.
- Hỏi han khách suốt buổi. Cứ vài ống người làm lại hỏi khách có mệt không. Khách mệt thì dừng, cho nằm nghỉ và uống nước đường (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Thấy da tái nhợt, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh nhỏ thì phải ngừng ngay, vì đó là dấu hiệu sắp ngất khi chích lể.
Bạn đừng xem xong rồi tự chích lể tại nhà cho mình hay cho người thân.
Tìm người chích lể bả vai ở đâu, học ở đâu cho yên tâm?
Chỗ đáng tin là chỗ dám làm chậm: hỏi kỹ, giải cơ xong rồi mới cầm kim. Đối chiếu với 6 bước ở trên, bạn chỉ cần nhớ 4 câu hỏi trước khi nằm xuống:
- Người làm có hỏi bệnh, sờ khám và hỏi bạn có đau ngực, khó thở không?
- Vùng giữa hai bả vai có được giải cơ cho mềm trước khi chích không?
- Họ có sát khuẩn, đeo găng và mở kim mới ngay trước mặt bạn không?
- Trong lúc làm, họ có nhìn sắc mặt, hỏi han bạn và cho nằm nghỉ sau đó không?
Thiếu một trong bốn điều đó thì bạn cứ đứng dậy đi chỗ khác. Xem thêm bài chích lể ở đâu uy tín, hoặc nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 để hỏi.
Còn nếu bạn muốn học thì Lương Y Hồng Xuân đã làm nghề Đông y hơn 10 năm và đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc. Lương Y trực tiếp đứng lớp, biên soạn bài giảng và quay toàn bộ video của chương trình Chích Lể, ngày nào cũng vẫn làm nghề tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM. Lớp học đi theo đúng một tinh thần: an toàn học trước, kỹ thuật học sau. Ai muốn đọc trước có thể tìm sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" (145 trang A5, 375.000đ) ở trang Sách & dụng cụ. Thông tin các lớp nằm ở bài học chích lể ở đâu.
Muốn coi Lương Y làm từng bước ra sao, bạn vào kênh YouTube Xuân Trần và Facebook Xuân Trần.
Câu hỏi thường gặp
Chích lể bả vai có đụng phổi không?
Vùng lưng trên nằm ngay sau lồng ngực, nên đây là vùng người làm phải định vị kỹ nhất, và cũng là lý do bạn không nên giao lưng mình cho người tự mày mò. Lương Y yêu cầu học viên đặt đúng đường giáp tích sát hai bên cột sống (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần) và châm thẳng kim, chích nhẹ. Trước khi nằm xuống, bạn cứ hỏi người làm học ở đâu, được dạy định vị ra sao.
Đau giữa hai bả vai khi hít sâu có trích lể được không?
Nếu đau khi hít sâu kèm đau ngực, khó thở hoặc ho ra máu thì bạn đi cấp cứu ngay. Chỉ khi đã khám và biết chắc là đau do cơ thì người được đào tạo mới làm, và trong lúc làm phải cho khách nghỉ thở, hỏi khách có chịu nổi không (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Chích lễ đau lưng trên có hết hẳn không?
Ai hứa với bạn là hết hẳn thì bạn nên dè chừng. Chích lể chỉ hỗ trợ xử lý chỗ khí huyết bị tắc. Lương Y nói rõ: "Chứ mình đâu có giống như Tây y mổ được." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Xem thêm bài chích lể có hết bệnh không.
Người lớn tuổi đau lưng trên có chích lể được không?
Được, nếu người đó không thuộc nhóm chống chỉ định. Lương Y lưu ý người lớn tuổi hoặc người dùng nhiều thuốc giảm đau thường có da yếu, giác lâu dễ phồng rộp, nên người làm phải giác nhanh, không để ống lâu (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Chi tiết có ở bài chích lể cho người lớn tuổi.
Chích lể bả vai xong cần lưu ý gì?
Sau khi chích, Lương Y không đắp, không bôi gì lên vết kim, chỉ sát khuẩn sạch rồi cho khách về (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Thuốc đắp nóng chỉ dùng lại khi vết kim đã lành. Lương Y cũng báo trước với khách là chỗ chích có thể sưng nhẹ vài giờ rồi tự hết (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Phần chăm sóc sau buổi làm có ở bài sau khi chích lể.
