Trời mưa đau nhức xương khớp, người nặng nề thì việc nên làm trước là giữ người khô và ấm, vận động nhẹ và dò xem có dấu hiệu nào phải đi khám không. Nhiều khi bạn chưa mắc thêm bệnh gì. Ẩm lạnh chỉ làm lộ ra những chỗ khí huyết vốn đã ứ, cơ khớp vốn đã cứng. Giác hơi hay chích lể tính sau, và chỉ giao cho người được đào tạo.
Bài trời lạnh đau vai gáy, đau lưng đã nói về hàn lạnh. Bài này nói về mấy ngày mưa dầm ẩm ướt, khi người nặng trĩu, mỏi rã rời mà khớp thì nhức.
Vì sao trời mưa ẩm là người nặng nề, khớp nhức?
Đông y xem kinh lạc là đường vận hành khí huyết, không phải mạch máu, cũng không phải dây thần kinh. Khí huyết ứ trệ thì người mỏi, đau, nặng nề. Đó là tinh thần thông tắc bất thống. Mưa ẩm không đẻ ra chỗ tắc, nó chỉ làm bạn thấy rõ hơn những chỗ tắc có sẵn.
Cái khó chịu nhất mấy ngày này thường là mỏi chứ không hẳn là đau. Lương Y Xuân Trần nói một câu rất trúng: "Đau họ chịu được, nhưng mỏi họ chịu không được." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Theo Lương Y, một chỗ tắc sẽ kéo theo cả các vùng lân cận như vai gáy, liên sườn. Vì vậy khi xem lưng, Lương Y nhìn cả vùng (chỗ cong, chỗ gồ, chỗ lõm) chứ không chỉ nhìn một đốt sống (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Khớp thì cứng lại khi ít động. Lương Y nhận xét người lớn tuổi ít vận động, ngồi một chỗ lâu thì khớp háng cứng, co, khép chân khó (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ngày mưa người ta hay ngồi lì trong nhà, nên trời mưa ẩm đau khớp, hay trời nồm ẩm đau nhức ngoài Bắc, cũng dễ hiểu.
Bạn đang nhức kiểu nào?
| Kiểu nhức | Dấu hiệu | Nên làm trước |
|---|---|---|
| Mỏi, nặng nề | Ê ẩm cả người, không chỉ ra được một điểm đau | Giữ ấm, giữ khô, vận động nhẹ |
| Khớp cứng, sượng | Ngồi lâu rồi đứng lên thấy khó, co duỗi chân không trơn | Vận động nhẹ, đều. Xem thêm bài đau khớp háng, cứng khớp háng |
| Vùng lạnh | Sờ thấy lạnh hơn chỗ khác, sợ gió quạt | Lương Y cho rằng chỗ lạnh là chỗ máu không tới, hàn khí tụ lại (video bài giảng). Phải làm nóng trước rồi mới giải cơ (video bài giảng) |
| Có dấu hiệu lạ | Sưng nóng, sốt, tê yếu, đau tăng dần | Đọc phần dấu hiệu phải đi khám ngay dưới. Chưa giác, chưa chích |
Bảng này chỉ để bạn tự phân loại, không thay được chẩn đoán.
Đau nhức khi trời mưa kèm dấu hiệu nào phải đi khám, chưa được chích lễ?
Chỉ cần có một trong các dấu hiệu dưới đây là bạn đưa người bệnh tới cơ sở y tế trước. Trong lúc chờ khám thì đừng giác, đừng chích, cũng đừng nhờ ai bóp bẻ:
- Khớp sưng nóng đỏ dữ dội, đau tới mức không cho ai chạm vô, có khi kèm sốt.
- Gối sưng căng bóng, không gập chân được.
- Sau khi té ngã hay vặn khớp mà khớp bị kẹt, nhìn thấy biến dạng hoặc không đứng lên được.
- Tê yếu tay chân mỗi ngày một nặng hơn, nhất là khi kèm rối loạn đại tiểu tiện.
- Đau về đêm, nằm nghỉ vẫn không đỡ, kèm sốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau ngực, khó thở.
- Vùng đau sưng nóng đỏ, có mủ.
Lương Y thăm khám bằng cách sờ tay lên vùng đau: chỗ nóng là đang viêm, khác với chỗ lạnh do hàn khí. Khách đã đi khám, chụp chiếu thì Lương Y làm dựa trên kết quả đó (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Với người đau gối, Lương Y vẫn khuyên đi thăm khám (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Người rối loạn đông máu, phụ nữ có thai, người quá suy nhược, người có vùng da đang nhiễm khuẩn thì dù chỉ mỏi cũng không được chích. Chích lể chỉ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Bạn xem thêm bài 4 trường hợp không chích lể và chích lể cho người lớn tuổi.
Mấy ngày mưa dầm, ở nhà làm gì cho khớp đỡ mỏi?
Không có dấu hiệu lạ nào ở trên thì bạn chưa cần tới kim. Có mấy việc làm được ngay hôm nay:
- Giữ người khô và ấm. Đi mưa về thì thay đồ ướt, lau khô người. Ủ ấm thắt lưng, đầu gối, cổ chân.
- Người còn ẩm thì đừng ngồi trước quạt. Ở cơ sở, sau khi đắp cao, Lương Y ủ kín bằng tấm bọc và khăn, trong lúc làm không bật quạt, không bật máy lạnh (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ở nhà bạn cũng giữ y vậy.
- Đừng nằm ì cả ngày. Lương Y khuyên khi còn trẻ nên chịu khó vận động, thể dục. Đứng dậy đi lại nhẹ nhàng, sức tới đâu làm tới đó.
- Đừng trông hết vào thuốc bổ. Lương Y khuyên khách nên đi thăm khám, và nếu dùng thực phẩm bổ sung thì đừng lạm dụng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Có người hễ trời mưa là thấy lạnh từ trong người ra, sợ quạt, cạo gió hoài mà không đỡ. Lương Y gọi đó là kiểu người "nhiều hàn khí". Cạo nhiều hơn không giải quyết được chuyện này. Lời Lương Y dặn học viên rất rõ: "Không vuốt, không cạo gió, mà là hãy giải cơ." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Khác nhau ra sao thì bạn đọc bài giải cơ là gì.
Làm mấy việc trên mà vẫn không đỡ, đau tăng hoặc tê lan rộng thì bạn đi khám. Còn đắp cao, giải cơ, giác hơi, chích lể là việc của người đã được đào tạo. Tự làm ở nhà đều có rủi ro, bạn đọc bài tự chích lể tại nhà và giác hơi tại nhà có an toàn không.
Đi giác hơi, trích lể ngày mưa có đáng sợ không?
Làm đúng quy trình thì không có gì phải sợ. Cái đáng sợ là làm vội, kiểu chưa khám đã úp ống giác, cơ còn cứng lạnh đã cầm kim.
Quy trình người được đào tạo làm ở cơ sở, không phải để bạn tự làm
- Sợ người làm chỉ nhắm chỗ đau: Lương Y dạy học viên quan sát toàn thân để tìm nguyên nhân, và giải luôn vùng cổ chân vì có liên quan (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Sợ đau, sợ trầy: da được thoa dầu xoa bóp cho khỏi trầy xước, cơ được hút ống giác cho mềm rồi mới dùng lược tách (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Vì sao không được bỏ bước này thì bạn đọc bài giải cơ trước khi chích lể.
- Sợ bị đắp nóng bừa: trước khi đắp cao nóng, Lương Y dặn phải xem kỹ tình trạng chân khách, vì có trường hợp không nên đắp nóng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Sợ dơ, sợ lây: người làm đeo găng suốt buổi, theo nguyên tắc một kim một người bệnh, kim dùng xong bỏ ngay vào hộp kháng thủng.
- Sợ xỉu: chích lể là bước cuối cùng. Với người lớn tuổi, Lương Y làm từ từ theo thể trạng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Thấy da tái hay vã mồ hôi lạnh là ngừng ngay. Bạn xem thêm bài dấu hiệu sắp ngất khi chích lể.
Riêng ngày mưa, vùng lạnh phải được làm nóng trước rồi mới giải cơ, chứ không phải chích cho bằng được. Lương Y cũng nói thẳng là chích lể chỉ xử lý chỗ tắc nghẽn, không thay được phẫu thuật: "Chứ mình đâu có giống như Tây y mổ được." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Mưa nhiều mà đau thắt lưng kéo dài, bạn đọc thêm bài chích lể chữa đau lưng. Lương Y Xuân Trần có video bài giảng về những lưu ý khi chích lể đau lưng trên kênh YouTube:
Muốn tìm người làm đúng hay học trích lể bài bản, bắt đầu từ đâu?
Trước khi nằm lên giường ở đâu, bạn hỏi thẳng hai câu. Một, họ có làm ấm, làm mềm vùng nhức trước không? Hai, kim có vô khuẩn và chỉ dùng một lần không? Chỗ nào trả lời ấp úng thì bạn nên đi chỗ khác.
Chương trình Chích Lể do Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) đứng lớp. Lương Y làm nghề Đông y hơn 10 năm, vẫn làm hằng ngày tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân (40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM), đã đào tạo hàng trăm học viên ở miền Nam lẫn miền Bắc và biên soạn sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần". Biển hiệu cơ sở ghi "đắp cao giải hàn", đúng việc người đau nhức ngày ẩm lạnh cần làm trước. Ở lớp, học viên học an toàn trước (Môn 01) rồi mới vào kỹ thuật (Mô đun 02).
- Bạn đang bị nhức: xem tiêu chí chọn chỗ làm trong bài chích lể ở đâu uy tín, hoặc nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134.
- Bạn làm nghề hoặc muốn chăm người nhà: bạn xem trước hơn 60 video trên kênh YouTube Xuân Trần và 12 bài giảng miễn phí. Lịch lớp có trên Facebook Xuân Trần. Thấy hợp cách dạy thì bạn chọn một trong các hướng sau:
- Khóa online Chích Lể Chuyên Sâu: 20 bài, học phí 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ).
- Lớp trực tiếp: Bình Dương/TP.HCM 6.800.000đ, Hà Nội – Hoàng Mai 7.800.000đ. Chi tiết nằm trong bài học chích lể ở đâu.
- Dụng cụ cho người làm nghề như cao đắp giải hàn, lược sừng có ở trang Sách & dụng cụ.
Ngày mưa dầm, bạn giữ người ấm và khô, vận động nhẹ, thấy dấu hiệu lạ thì đi khám. Giải cơ, giác hơi hay chích lể thì để người được đào tạo làm. Phương châm của Lương Y là "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn." Muốn biết một buổi làm bài bản ra sao, bạn xem trên kênh YouTube Xuân Trần và Facebook Xuân Trần.
Câu hỏi thường gặp
Trời mưa đau nhức xương khớp có phải bị thoái hóa không?
Chưa chắc. Chỉ cần ít vận động là khớp đã dễ cứng. Ngay cái đau ở gối, Lương Y cũng tách gai gối ra khỏi thoái hóa khớp gối và vẫn khuyên khách đi thăm khám. Bạn đừng tự đoán.
Mưa nhiều đau lưng mỏi người thì nên làm gì?
Giữ thắt lưng khô ấm, đứng dậy đi lại nhẹ, đừng nằm ì. Nếu đau về đêm, kèm sốt, sụt cân hay tê yếu chân thì đi khám trước. Đau lưng do thời tiết khác với đau thần kinh tọa hay thoát vị, nên người làm bài bản luôn kiểm tra trước khi làm.
Trời nồm ẩm đau nhức có nên đi chích lễ liền không?
Chưa nên. Có dấu hiệu lạ thì đi khám trước. Ở cơ sở làm bài bản, người làm sẽ làm ấm, đắp thuốc, giải cơ trước, còn chích lể là bước cuối cùng.
Mưa lạnh nhức mỏi vai gáy, giác hơi được không?
Được, nếu bạn không thuộc nhóm chống chỉ định và người giác đã được đào tạo. Thời gian giác thường 5–10 phút, giác bằng lửa thì phải đề phòng bỏng da. Bạn đọc thêm bài chích lể giác hơi.
Trời mưa đau khớp, tự trích lể ở nhà được không?
Không nên. Người làm phải xác định đúng huyệt, giữ vô khuẩn tuyệt đối và nhận ra lúc người được làm sắp ngất. Mấy việc này chỉ coi video thì khó học cho đúng.
