Giác hơi là úp ống lên da rồi hút cho căng vùng cơ bên dưới. Trong một buổi làm theo Y học cổ truyền, ống giác có ba việc: làm mềm chỗ cơ cứng trước khi giải cơ, cho thấy vùng nào đang tắc, và hút dẫn lưu ngay chỗ vừa chích lể. Giác hơi chỉ là bước hỗ trợ, không thay được việc đi khám.
Mấy vòng tím trên lưng nói lên điều gì? Giác xong có hết đau thật không? Bài này trả lời theo đúng cách Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) đang làm hằng ngày và đang dạy cho học viên.
Giác hơi có tác dụng gì, giác hơi để làm gì trong một buổi chích lễ?
Cùng một cái ống, nhưng úp lên lúc nào thì làm việc đó.
- Trước khi giải cơ: làm mềm. Gặp vùng cơ cứng, Lương Y dùng ống giác to để làm mềm thay vì dùng sức miết, sau đó mới giải cơ bằng lược sừng (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Khách to con, da dày thì dùng ống lớn, vì ống nhỏ hút nông, không đủ lực (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Lúc tìm vùng tắc: nhìn ra chỗ cần làm. Giác hút trước rồi nhìn vết lên, người làm biết nên xử lý ở đâu mà khách không phải chịu ấn dụng cụ dò từng chỗ. Phần dưới bài nói kỹ cách đọc vết giác.
- Sau khi chích: dẫn lưu. Người làm đặt ống ngay chỗ vừa chích, thường để 5–10 phút, vừa giác vừa theo dõi phản ứng da.
Lương Y hay nhắc học viên: "Không vuốt, không cạo gió, mà là hãy giải cơ." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ống giác làm mềm trước thì khách đỡ đau, người làm cũng đỡ tốn sức (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
| Giác hơi làm được | Giác hơi không làm được |
|---|---|
| Làm mềm vùng cơ cứng trước khi giải cơ | "Hút sạch độc tố" ra khỏi người |
| Giúp người làm nhìn ra vùng đang tắc | Làm hết đau chỉ sau một lần giác |
| Hút dẫn lưu ngay chỗ vừa chích | Thay thuốc hay chẩn đoán của bác sĩ |
Quy trình chích trước, giác sau có ở bài chích lể giác hơi; còn vì sao phải làm mềm trước khi chích thì xem bài giải cơ trước khi chích lể.
Giác hơi có cảm giác gì, có đau không?
Có căng, có thể hơi đau, nhưng ở mức chịu được. Lương Y nói thật trước với khách là sẽ có đau để khách chuẩn bị tâm lý, và dặn khách ăn sáng đầy đủ trước buổi làm (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Mạnh hay nhẹ là do người làm chỉnh, và người làm đúng sẽ chỉnh theo cơ địa của bạn:
- Chọn ống: Lương Y cho khách tự thử lực hút của ống nhỏ và ống lớn, rồi mới chọn ống theo hình dạng vùng cần làm, làm từng ống một (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Không dồn dập: ở vùng nhạy cảm, Lương Y lên từng ống, chờ khách dịu, bớt căng rồi mới lên ống tiếp (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Giữ ống bao lâu: người lớn tuổi hoặc người uống thuốc giảm đau nhiều thường da yếu, giác lâu dễ phồng rộp, nên Lương Y dặn làm nhanh (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Hỏi han trong lúc làm: cứ vài ống, người làm phải hỏi khách có mệt không, có chịu được không. Khách mệt thì dừng, cho nằm nghỉ, uống nước đường rồi mới tính tiếp (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Báo người làm dừng ngay nếu bạn thấy chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi lạnh hay bủn rủn khó chịu. Đọc thêm bài dấu hiệu sắp ngất khi chích lể. Cảm giác lúc châm kim thì có ở bài chích lể có đau không.
Giác hơi có hết đau lưng không? Nói thật giới hạn
Không. Riêng ống giác thì không làm hết đau lưng. Nó chỉ hỗ trợ giảm căng, giảm tắc khi là một bước trong buổi làm đủ bước. Ai hứa "giác vài lần là hết đau lưng" thì bạn nên cẩn thận.
Với khách đau thắt lưng lâu năm, Lương Y Xuân Trần nói rõ ngay từ đầu: mục tiêu là giảm tắc nghẽn, giảm đau, còn làm cho hết thoát vị là chuyện không thể (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lương Y nói thẳng: "Chứ mình đâu có giống như Tây y mổ được", nghĩa là ca cần phẫu thuật thì cách làm này không thay được (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Vì vậy Lương Y không úp ống ngay chỗ khách chỉ đau, mà nhìn cả tấm lưng từ ngang dây áo xuống tới mông để tìm vùng tắc, giải cơ, bóc tách kỹ rồi mới kết hợp cách khác (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Với bệnh lâu năm, Lương Y dặn phải chăm sóc bảo tồn, không có chuyện làm một lần là xong cả đời (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đọc thêm: chích lể chữa đau lưng, chích lể thoát vị đĩa đệm, chích lể có hết bệnh không.
🚩 Dừng lại, đi khám trước. Theo phác đồ cổ truyền Việt Nam và kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân, có một trong các dấu hiệu dưới đây thì không giác, không chích, mà đưa tới cơ sở y tế trước: - Đau lưng kèm rối loạn đại tiểu tiện, kèm tê yếu chân. - Sốt, sụt cân mà không rõ nguyên nhân. - Đau sau chấn thương, hoặc đau dữ dội về đêm, nằm nghỉ cũng không đỡ.
Giác hơi hay chích lể đều là cách hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Giác hơi có trục hàn khí không, vết giác đậm nhạt nói lên điều gì?
Bài này không khẳng định ống giác "hút hàn khí ra ngoài". Theo cách Lương Y làm, vùng nhiều hàn khí phải được làm ấm trước, còn vết giác chỉ là dấu cho biết vùng nào đang tắc, không phải "độc".
Về hàn khí. Khi thăm khám, Lương Y sờ tay lên vùng đau: chỗ nóng là đang viêm, chỗ lạnh là máu không tới nên hàn khí tụ lại (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Gặp vùng lạnh, nhiều hàn khí thì Lương Y làm nóng trước, rồi mới giải cơ và sang bước kế (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Đắp cao xong thì ủ kín bằng tấm bọc và khăn, trong lúc làm không bật quạt, không bật máy lạnh (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ống giác chỉ là một khâu trong chuỗi làm ấm, làm mềm rồi mới khai thông.
Về vết giác. Trước khi giải cơ chuyên sâu, Lương Y giác hút trước, xem vết lên đậm, nhạt hay lấm tấm để biết vùng nào đang tắc, rồi dùng ảnh chụp vết giác để giải thích cho khách (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Vết đậm không có nghĩa là "nhiều độc", vết nhạt cũng không có nghĩa là "hết bệnh". Chuyện "máu độc" có bài riêng: chích lể máu độc; vì sao Đông y coi chỗ tắc là gốc cơn đau thì xem thông tắc bất thống.
Làm sao biết người giác hơi cho bạn làm đúng, an toàn?
Bạn không cần biết kỹ thuật, chỉ cần để ý mấy chuyện ngay trên giường. Ngất, nhiễm khuẩn tại chỗ hay bỏng da khi giác lửa đều phòng được nếu người làm đúng quy trình:
- Ống giác có sạch không? Lương Y dặn học viên mỗi khách dùng ống mới, làm xong bỏ luôn (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Nơi nào dùng lại ống thì ống phải được khử khuẩn đúng quy trình.
- Có chọn cỡ ống theo người bạn không? Lương Y đánh dấu điểm trước rồi mới làm, người to thì dùng ống lớn (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Giác lửa có canh bỏng không? Người làm phải kiểm tra ống và nguồn nhiệt hoặc máy hút trước, lúc giác thì theo dõi da bạn. Người mới học nên dùng bộ cốc không lửa.
- Nếu có chích: người làm đeo găng hai tay, lau sạch dầu, sát khuẩn lau một chiều (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần), và giữ đúng nguyên tắc Một kim – một người bệnh.
Xem thêm 4 trường hợp không chích lể, chích lể ở đâu uy tín và vì sao không nên tự chích lể tại nhà.
Mấy quy tắc trên là những gì Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) làm mỗi ngày tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân (40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM). Lương Y làm nghề Đông y hơn 10 năm, đã đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc, và là tác giả sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần". Bạn muốn tận mắt xem Lương Y làm thì vào kênh YouTube Xuân Trần với hơn 60 video bài giảng miễn phí; lịch lớp và video thực hành có trên Facebook Xuân Trần.
Câu hỏi thường gặp
Giác hơi để làm gì nếu không chích?
Ống giác vẫn có việc: Lương Y dùng ống giác thay cho ấn tay, vừa kiểm tra điểm tắc vừa làm mềm trước khi giải cơ bằng lược, nhất là với người lớn tuổi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Giác hơi có thay được giải cơ, chích lể không?
Không. Với ca lâu năm, Lương Y làm theo thứ tự: thoa dầu nóng làm ấm → đắp thuốc → giác hút giải cơ → dùng dụng cụ tách cơ → chích lể là bước cuối (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Như Lương Y nói: "Phương pháp chích lể không phải là tất cả, mà phải kết hợp" (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Giác hơi sau khi chích để bao lâu?
Thường 5–10 phút, người làm phải để mắt tới da và sắc mặt bạn suốt lúc giác. Để lâu hơn không có nghĩa là tốt hơn; người da yếu còn phải làm nhanh hơn.
Trích lể giác hơi bằng lửa có sao không?
Giác bằng lửa thì phải đề phòng bỏng da, nên người làm cần kiểm tra ống và nguồn nhiệt trước. Bộ cốc giác không dùng lửa giúp đỡ lo chuyện bỏng, có ở trang Sách & dụng cụ.
Ống giác to hay nhỏ thì tốt hơn?
Không có cỡ nào tốt cho mọi người. Lương Y chọn theo vóc dáng: vai gầy mới dùng ống nhỏ, vai tròn đầy dùng ống lớn (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Ống nhỏ đặt trên vùng cơ to thì lực hút không đủ sâu, hiệu quả kém.
Bước tiếp theo cho bạn
Nếu bạn đang đau: mang theo danh sách tự soi ở trên khi đi làm; có dấu hiệu cờ đỏ thì đến cơ sở y tế trước. Muốn tìm hiểu thêm, bạn xem 12 bài giảng chọn lọc ở trang Quà tặng.
Nếu bạn là kỹ thuật viên (KTV) hoặc muốn học nghề: khóa online Chích Lể Chuyên Sâu có 20 bài video, Phần A dạy nền tảng an toàn và vô trùng, học phí 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ). Lớp trực tiếp ở Sài Gòn và Bình Dương là 6.800.000đ, ở Hà Nội là 7.800.000đ. So sánh các cách học ở bài học chích lể ở đâu. Cần hỏi thêm thì nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134, gọi 0354 458 941, hoặc nhắn Facebook Xuân Trần.
Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn.
