Chích lể mất ngủ là dùng kim vô khuẩn chích nhẹ vào vùng huyệt trên đường kinh, thường là vùng thái dương – trán, và nếu gáy đang căng thì giải cơ gáy trước. Mục đích là điều hòa khí huyết, đỡ cảm giác căng gáy, nặng đầu. Đây là cách hỗ trợ, không thay cho việc khám và điều trị mất ngủ.
Vậy chích xong có dễ ngủ hơn không? Nói thật là còn tùy mất ngủ của bạn từ đâu ra. Bài này đi theo 4 bước: truy nguồn, lọc dấu hiệu phải đi khám, làm đúng vùng, rồi tự theo dõi tại nhà.
Chích lể mất ngủ dựa trên cơ sở nào, hỗ trợ được tới đâu?
Gốc của chích lể là học thuyết kinh lạc – huyệt vị. Khí huyết ứ trệ thì người ta thấy mỏi, đau, nặng nề. Chích đúng huyệt là để điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc. Nó không làm mất ngủ biến mất, cũng không thay thuốc Tây y.
Có một chuyện nhiều người không để ý: mất ngủ không nằm trong nhóm chỉ định chung của chích lể (cảm nắng, trúng gió, nhức đầu, cảm mạo, mỏi vai gáy nhẹ do ngồi lâu). Mất ngủ thuộc các nhóm vấn đề người làm nghề gặp trong thực hành, nhóm nào cũng có lúc phải cất kim, như bài chích lể chữa bệnh gì đã tách rõ. Vậy nên đừng tin kiểu "mất ngủ thì chích chỗ này là xong".
Chích lể dễ giúp nhất khi gáy căng, đầu nặng làm khó vào giấc. Muốn biết cách này có hợp với mình không, bạn đọc thêm chích lể có tốt không. Lương Y Xuân Trần có video bài giảng về đau đầu mất ngủ trên kênh YouTube Xuân Trần:
Bước 1: Mất ngủ kiểu nào? Vì sao trích lể mất ngủ phải truy nguồn trước?
Bạn thử coi mình thuộc kiểu nào: khó vào giấc, tỉnh giữa đêm, ngủ không sâu, hay dậy quá sớm. Gọi chung là mất ngủ, nhưng gốc mỗi người một khác, và gốc khác thì cách hỗ trợ cũng khác.
Vì vậy, theo phác đồ cổ truyền Việt Nam cộng kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân, việc đầu tiên trước mỗi ca là hỏi cho ra nguồn: mất ngủ đơn thuần, do đau gáy, đau đầu, do lo âu, hay do bệnh nền. Hỏi xong rồi mới tính chuyện có nên đụng tới kim hay không.
| Nguồn mất ngủ | Hướng đi |
|---|---|
| Mất ngủ đơn thuần, dính tới thói quen sinh hoạt | Chỉnh giờ ngủ, bớt màn hình và cà phê buổi tối trước; chích lể chỉ đi kèm |
| Do đau vùng gáy, đầu | Gáy căng thì giải cơ gáy trước, rồi mới tính chích lể hỗ trợ |
| Kèm buồn bã kéo dài, hay nghĩ tiêu cực | Dừng lại, đi khám chuyên khoa |
| Do bệnh nền cần chuyên khoa | Đi khám trước |
Mất ngủ kèm đau đầu thì bạn đọc thêm bài chích lể chữa đau đầu. Tối nào cổ gáy cũng cứng đơ, trở mình hoài không yên, thì nên bắt đầu từ bước giải cơ trước khi chích lể. Đi làm ở đâu cũng vậy, chỗ nào không hỏi nguồn mất ngủ mà cầm kim liền thì bạn nên dè chừng.
Bước 2: Mất ngủ kèm dấu hiệu nào thì phải đi khám, không chích lễ?
Biết nguồn rồi cũng chưa vội nghĩ tới vùng chích. Bạn đọc từng dòng dưới đây, trúng một dòng là dừng tay.
Nhóm 1: mất ngủ kèm cờ đỏ, phải đi khám
- Mất ngủ mà buồn bã kéo dài, hay nghĩ tiêu cực hoặc có ý nghĩ tự hại: đi khám chuyên khoa, đừng chích.
- Sụt cân nhanh, không rõ lý do: đi khám.
- Nằm xuống là khó thở: đi khám.
Nếu bạn hoặc người nhà đang có ý nghĩ tự hại, hãy nói ngay với người thân và tới cơ sở y tế trong hôm nay, đừng chờ qua đêm. Chuyện này không ai nên gồng một mình.
Nhóm 2: không chích lể, dù mất ngủ kiểu nào
Nhóm này là 4 trường hợp không chích lể, phần học viên phải thuộc trước khi cầm kim: người bị rối loạn đông máu, phụ nữ có thai, vùng da đang nhiễm khuẩn, người quá suy nhược.
Người mất ngủ lâu ngày mà đã quá suy nhược thì không chích. Trong lúc chích, thấy da tái nhợt, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh nhỏ thì đó là dấu hiệu sắp ngất, phải ngừng ngay.
Chích lể chỉ là kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Mất ngủ nặng dần hoặc có thêm dấu hiệu lạ thì bạn đưa người bệnh tới cơ sở y tế, đừng tự chích ở nhà để thử.
Bước 3: Chích lể mất ngủ thường làm ở vùng nào, vì sao phải gỡ gáy trước?
Qua hai bước lọc rồi mới tới chuyện làm. Nghe chích ở mặt là nhiều người chùn liền, lo vậy cũng phải. Cái bạn nên biết là làm chỗ nào trước, chỗ nào sau:
- Gỡ gáy trước: gáy căng cũng cản giấc ngủ, và giải cơ gáy thường giúp dễ ngủ hơn. Gáy cũng là vùng có huyệt Đại chùy, bạn xem thêm ở bài Đại chùy – Kiên tỉnh: cặp huyệt cho vai gáy.
- Rồi mới tới vùng thái dương – trán: gồm hai bên thái dương và vùng trán phía trên giữa chân mày, làm cả hai bên. Da mặt mỏng nên lực ống giác chỉ để vừa phải. Cách giác sau khi chích có trong bài chích lể giác hơi.
Huyệt nằm chính xác chỗ nào, chích ra sao thì phải học có người kèm, đừng dò theo bài viết. Vùng thái dương – trán nhiều mạch máu, nên người làm phải xác định đúng vị trí, sát khuẩn rộng, chích nông, nhẹ tay và tránh mạch máu lớn.
Khi đi làm, bạn tự để ý được mấy điểm sau:
- Một kim – một người bệnh: kim mới, vô khuẩn, chích xong là bỏ ngay vào hộp kháng thủng.
- Người làm vệ sinh tay và mang găng tay.
- Trong lúc làm, người làm có nhìn sắc mặt, bắt mạch, hỏi bạn có chóng mặt, hoa mắt không.
Làm đúng quy trình thì phòng được tai biến khi chích. Lương Y Xuân giữ một phương châm: "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn."
Bài này bám theo chương trình do Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần) đứng lớp. Lương Y có hơn 10 năm làm nghề Đông y, hằng ngày làm tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM. Lương Y trực tiếp đứng lớp, biên soạn bài giảng và quay toàn bộ video của chương trình Chích Lể, đã đào tạo hàng trăm học viên ở miền Nam và miền Bắc.
Bước 4: Sau buổi chích lể mất ngủ nên làm gì, và học bài bản ở đâu?
Chích đúng cách mà tối nào cũng thức khuya ôm điện thoại thì giấc ngủ vẫn khó yên. Vì vậy sách Phác Đồ dặn người mất ngủ mấy việc rất đời thường:
- Ngủ đúng giờ cố định mỗi tối.
- Buổi tối bớt màn hình, bớt cà phê.
- Phòng ngủ tối và mát.
- Thả lỏng vùng gáy trước khi ngủ.
Muốn biết mình đỡ tới đâu thì nên ghi lại, đừng đoán theo cảm giác. Bạn chép bảng này ra giấy và điền mỗi sáng trong 7 ngày:
| Ngày | Giờ lên giường | Số giờ ngủ | Số lần tỉnh | Ghi chú (cà phê, màn hình, gáy mỏi) |
|---|---|---|---|---|
| Ngày 1 | ||||
| Ngày 2 | ||||
| Ngày 3 | ||||
| Ngày 4 | ||||
| Ngày 5 | ||||
| Ngày 6 | ||||
| Ngày 7 |
Bảng này để bạn tự thấy mình thay đổi ra sao, không phải lời hứa ngủ ngon sau 7 ngày. Ghi đủ mà không đỡ, hoặc gặp dấu hiệu dừng tay ở bước 2, thì bạn đi khám, đừng chích thêm.
Muốn tự học để chăm cho mình và người nhà thì bạn nhớ thứ tự an toàn trước, kỹ thuật sau: học xong Môn 01 (kinh lạc, huyệt vị, chỉ định – chống chỉ định, vô khuẩn) rồi mới qua Mô đun 02. Bắt đầu từ bước nhỏ nhất:
- Xem miễn phí trước. Trang Quà tặng có 12 bài giảng chọn lọc, kênh YouTube Xuân Trần có hơn 60 video bài giảng.
- Đọc sách để nắm thứ tự. Cuốn "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" (145 trang A5, 375.000đ) có một bài riêng về mất ngủ, soạn theo phác đồ cổ truyền Việt Nam cộng kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân. Bạn xem sách ở trang Sách & dụng cụ.
- Học bài bản có video. Khóa Chích Lể Đông Y Cơ Bản có 20 bài. Phần A dạy nền tảng an toàn – vô trùng. Phần B đi theo từng vấn đề, trong đó có mất ngủ. Học phí ưu đãi 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ).
Còn phân vân học kiểu nào thì bạn đọc bài Học chích lể ở đâu?.
Câu hỏi thường gặp
Chích lể mất ngủ có làm hết hẳn mất ngủ không?
Không. Ai hứa vậy thì bạn nên dè chừng. Chích lể chỉ hỗ trợ cho gáy và đầu bớt căng nặng. Cái quyết định vẫn là bạn mất ngủ do đâu: do đau, do lo âu hay do bệnh nền.
Chích lể mất ngủ bao lâu thì ngủ được?
Không có mốc chung cho mọi người, vì mỗi người mất ngủ một kiểu. Cách thực tế nhất là ghi số giờ ngủ và số lần tỉnh giấc trong 7 ngày. Ghi đủ 7 ngày mà không thấy đỡ thì đi khám, đừng ráng chờ thêm.
Trích lể mất ngủ chích ở đâu, có nguy hiểm không?
Thường là hai bên thái dương và vùng trán phía trên giữa chân mày, sau khi đã giải cơ gáy nếu gáy đang căng. Vùng này da mỏng, nhiều mạch máu, nên phải sát khuẩn rộng, chích nông, nhẹ tay. Người thuộc 4 trường hợp chống chỉ định thì không chích. Có cờ đỏ ở bước 2 thì bạn tới cơ sở y tế.
Tự chích lễ mất ngủ tại nhà được không?
Chưa học bài bản thì không nên. Kim phải vô khuẩn, dùng một lần, đúng nguyên tắc "Một kim – một người bệnh" của Lương Y Xuân Trần. Ở nhà, bạn cứ giữ giờ ngủ cố định, bớt màn hình và cà phê buổi tối. Muốn làm cho đúng thì học từ phần nền tảng an toàn, vô trùng trong khóa Chích Lể Đông Y Cơ Bản.
