Đau khớp háng, cứng khớp háng có thể chích lể hỗ trợ, nhưng chỉ khi háng cứng, co do khí huyết ứ trệ, kiểu hay gặp ở người lớn tuổi ít vận động. Ngay cả lúc đó, mũi kim cũng là bước cuối, sau khi người làm nghề đã làm ấm và giải cơ vùng háng – đùi. Có dấu hiệu cờ đỏ thì không chích, phải đi khám trước.
Đau khớp háng, cứng khớp háng có chích lể được không? Bạn thuộc nhóm nào
Chích lể (miền Nam quen gọi trích lể) dùng kim vô khuẩn chích nhẹ để điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc. Trước khi hỏi chích lễ khớp háng có đỡ không, bạn soi xem mình đang ở nhóm nào:
| Nhóm | Dấu hiệu bạn hay gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| 1. Cứng co tại háng | Hay gặp ở người lớn tuổi, ít vận động, ngồi một chỗ lâu; háng cứng, co, khó khép chân, đùi như bị xoắn | Làm ấm, làm mềm, giải cơ rồi mới chích lể ở bước cuối, do người được đào tạo làm |
| 2. Đau từ chỗ khác lan qua | Đau hoặc tê lan từ thắt lưng, mông xuống chân, háng chỉ là trạm đi ngang | Xem bài chích lể thần kinh tọa |
| 3. Cờ đỏ | Đau sau té ngã ở người lớn tuổi; không đứng, không đi được; sốt; háng sưng nóng đỏ; tê kèm yếu chân hoặc rối loạn tiểu tiện | Đưa tới cơ sở y tế, không chích |
Kể cả khi bạn thuộc nhóm 1, vẫn có người không được chích: người rối loạn đông máu, phụ nữ có thai, người có vùng da đang nhiễm khuẩn và người quá suy nhược. Từng trường hợp được giải thích ở bài 4 trường hợp không chích lể. Chích lể chỉ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Nhóm 1 là kiểu Lương Y Xuân Trần gặp nhiều nhất, nên phần dưới đây nói kỹ về nhóm này.
Vì sao ngồi lâu đứng dậy háng sượng, khép chân vô không nổi?
Nhìn theo Đông y thì khí huyết chạy đều, cơ sẽ mềm và khớp sẽ dẻo. Khí huyết mà ứ lại một chỗ thì chỗ đó mỏi, nặng rồi đau.
Trong một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần về xoắn cơ đùi, Lương Y nhận xét người lớn tuổi, người ít vận động, cứ ngồi một chỗ hoài thì khớp háng cứng và co lại, khép chân vô rất khó. Lương Y ví tình trạng đó giống như bị hàn khí lạnh: lạnh thì co lại, không còn dẻo dai như người trẻ. Khớp háng nằm yên một chỗ thì máu không lưu thông, lâu dần ảnh hưởng xuống tới chân, có người thấy lạnh chân. Vì vậy lời khuyên của Lương Y rất đời thường: còn trẻ thì ráng vận động, tập thể dục thể thao.
Có một điều ít người để ý: háng không đau riêng một mình. Trong một video bài giảng của Lương Y Xuân Trần về vùng thắt lưng, khi giải cơ vùng lưng và mông, Lương Y mở luôn cả vùng khớp háng vì mấy vùng này liên quan nhau.
Đông y có câu thông tắc bất thống, nghĩa là chỗ nào thông thì chỗ đó hết đau. Háng sượng chính là dấu hiệu khí huyết ở đó đang bị nghẽn. Muốn thông thì phải làm cho cơ nhả ra trước, và đây là chỗ nhiều người hiểu lầm.
Giải cơ khớp háng kiểu "bật cơ" khác massage, cạo gió chỗ nào?
Nhiều người nghĩ háng cứng thì cứ chích thẳng vào chỗ đau. Lương Y Xuân Trần dặn học viên ngược lại: "Không được cào gió, mà bật cơ cho nó nhả ra, mềm ra." (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Nhìn người làm đi lược vùng háng – đùi, bạn dễ tưởng đó là massage hay cạo gió. Thật ra cách làm này khác ở 3 điểm:
- Làm ấm, làm mềm trước. Lương Y dùng loại thuốc thảo dược làm ấm, làm mềm, không phải dầu nóng, thấm mà không rít, khách không khó chịu. Lúc nào Lương Y cũng "mồi" cho vùng đó mềm ra trước để khách đỡ đau.
- "Bật cơ" có lực, không vuốt, không cạo. Massage là vuốt ve theo cơ, còn kỹ thuật Lương Y dạy là bật ngang có lực để tìm đúng điểm tắc, tuyệt đối không phải cạo gió.
- Dùng lược sừng thay tay. Theo Lương Y, làm bằng tay thường xuyên sẽ hại khớp xương tay của người làm nghề, nên lớp học dùng lược sừng. Người làm cũng phải chọn chỗ đứng đúng hướng để không tự hại lưng mình.
Ở một buổi dạy khác về thần kinh tọa, có làm luôn cả vùng khớp háng, Lương Y nói rõ đắp thuốc thảo dược làm ấm trước có 3 cái lợi: hỗ trợ cả quá trình, người làm đỡ phải chà miết lên người khách, và giải cơ nhanh hơn. Nhưng giải cơ quá mức cũng không đúng, chỉ nên làm vừa đủ, không dồn hết vào một buổi (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Theo Lương Y, nhiều người "học lóm" làm theo mà không ra kết quả chính là vì không biết phần giải cơ này. Đọc thêm: giải cơ trước khi chích lể.
Một buổi chích lể đau khớp háng đúng chuẩn đi theo thứ tự nào?
Không có một phác đồ chung cho mọi người. Theo kinh nghiệm của Lương Y Xuân Trần, người mông cong, lớp cơ dày thì khó xử lý hơn người gầy hay người vóc dáng trung bình, nên mỗi buổi phải tùy cơ địa từng người (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Dưới đây là trình tự mà người được đào tạo làm. Bạn đọc để nhìn vô là biết buổi làm có đúng không, chứ không phải để tự làm theo.
- Dò điểm tắc mà không làm khách đau. Với người lớn tuổi, Lương Y không ấn tay cho đau mà dùng ống giác làm mẹo, vừa kiểm tra điểm tắc vừa làm mềm (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
- Làm ấm: thoa dầu, đắp thuốc thảo dược.
- Giác hút, rồi bật cơ hoặc tách cơ vùng thắt lưng, mông, cơ hình lê và háng – đùi.
- Lau sạch toàn bộ vùng rồi mới sát khuẩn. Không để sót dầu hay thuốc ở chỗ sắp châm.
- Chích lể là bước cuối cùng. Người làm đeo găng và dùng kim mới theo nguyên tắc một kim một người bệnh. Chích xong thì bỏ kim ngay vô hộp kháng thủng. Trong lúc làm phải luôn để ý sắc mặt khách: thấy da tái hay vã mồ hôi lạnh là ngừng liền.
- Sau khi chích không đắp, không bôi gì lên vết kim. Người làm chỉ sát khuẩn sạch rồi cho khách về (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần).
Với người lớn tuổi, Lương Y làm từ từ theo thể trạng vì không phải ai cũng chịu được; mục tiêu là giảm tắc nghẽn, giảm đau, không hứa hẹn quá lời. Buổi chích nào Lương Y cũng giữ một phương châm: "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn." Bạn đừng tự chích ở nhà cho mình hay cho người thân; lý do nằm trong bài tự chích lể tại nhà.
Muốn làm hoặc học trích lể vùng háng bài bản thì tìm ai?
Người bạn có thể tìm là Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần). Lương Y làm nghề Đông y hơn 10 năm, đã đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc, và là tác giả sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" (145 trang A5), gom phác đồ cổ truyền Việt Nam cùng kinh nghiệm ứng dụng thực tế của Lương Y. Trên lớp, Lương Y cầm tay chỉ việc cho từng học viên (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần) và nói thẳng là chia sẻ hết, không giấu nghề (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Lộ trình học đi theo thứ tự: phần an toàn (Môn 01) học trước, rồi mới tới kỹ thuật (Mô đun 02).
Tùy trường hợp của bạn mà chọn một trong ba hướng sau:
- Đang có dấu hiệu cờ đỏ: bạn đi khám trước, khoan tính tới chích lể.
- Muốn được chăm sóc đúng quy trình (làm ấm, giải cơ rồi mới chích): bạn ghé Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân ở 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM. Bạn cũng có thể nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 hoặc gọi 0354 458 941.
- Kỹ thuật viên muốn học nghề: bạn nhận 12 bài chọn lọc miễn phí ở trang Quà tặng trước. Thấy hợp thì học khóa Chích Lể Chuyên Sâu, gồm 20 bài video, học phí 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ). Lớp trực tiếp và sách thì bạn xem ở bài học chích lể ở đâu.
Muốn xem thêm, bạn theo dõi kênh YouTube Xuân Trần với hơn 60 video bài giảng miễn phí, và Facebook Xuân Trần, nơi đăng đều video ngắn giải cơ theo từng vùng và lịch lớp.
Câu hỏi thường gặp
Chích lể đau khớp háng có hết hẳn không?
Không ai nên hứa với bạn chuyện hết hẳn. Lương Y Xuân Trần nói thẳng với học viên: bệnh lâu năm phải chăm sóc bảo tồn, không có chuyện làm xong là hết cả đời (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Muốn háng bớt sượng lâu dài thì ngày nào bạn cũng phải chịu khó vận động.
Trích lể khớp háng có đau không?
Có cảm giác đau, ở mức chịu được. Lương Y Xuân Trần dặn nói thật với khách điều này từ trước để khách chuẩn bị tâm lý, và trong lúc làm thì hỏi cảm giác của khách liên tục (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Người làm đúng nghề còn làm ấm bằng thuốc thảo dược, "mồi" cho cơ nhả ra rồi mới chích theo phương châm "chích nhẹ, đủ, an toàn", nên khách đỡ đau hơn nhiều.
Cứng khớp háng, xoắn cơ đùi có tự chích lể ở nhà được không?
Không nên. Muốn chích đúng thì phải xác định đúng điểm, vô khuẩn tuyệt đối, dùng một kim một người bệnh và nhận ra dấu hiệu khách sắp ngất như da tái, vã mồ hôi lạnh để ngừng ngay. Mấy việc này phải do người đã được đào tạo làm.
Đau háng lan xuống chân thì chích lễ ở háng có đủ không?
Thường là không đủ. Cơn đau chạy từ thắt lưng, mông xuống chân thì háng chỉ là chỗ nó đi ngang qua, chích riêng ở háng dễ bỏ sót chỗ gốc. Theo Lương Y, phải khai thông cả lưng, mông, khớp háng và chân (video bài giảng của Lương Y Xuân Trần). Trường hợp này bạn đọc thêm bài chích lể thần kinh tọa.
Ông bà té ngã rồi đau háng có trích lể được không?
Không được. Người lớn tuổi té ngã rồi đau háng thì phải đưa tới cơ sở y tế ngay. Khi đã khám xong và không còn dấu hiệu nguy hiểm, bạn đọc bài chích lể cho người lớn tuổi để biết chăm ông bà sao cho đúng.
