Chích lể ù tai chỉ là cách hỗ trợ, và hợp nhất với kiểu ù tai mạn: ù một hoặc hai bên, nghe kém dần, thấy nhẹ đi khi cổ gáy được thả lỏng. Còn ù tai hay nghe kém xuất hiện đột ngột ở một bên thì không chích, bạn đi khám tai mũi họng gấp, vì thời gian điều trị kịp rất ngắn.
Tai ve ve cả ngày, nói chuyện phải hỏi lại, đi máy bay về thì ù đặc. Vậy chích lể giúp được tới đâu, kiểu ù nào phải để yên?
Trích lể ù tai hỗ trợ được tới đâu?
Chích lể (miền Nam quen gọi trích lể) là dùng kim vô khuẩn chích nhẹ vào huyệt, vùng da nhất định trên đường kinh để điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc. Kinh lạc ở đây là đường vận hành khí huyết, không phải mạch máu hay dây thần kinh. Phần nền bạn xem ở bài Chích lể là gì?.
Với ù tai, người làm nghề chú ý vùng quanh tai và thái dương, cộng thêm việc giải cơ cổ gáy. Lý do là kiểu ù mạn hay đi chung với căng gáy. Riêng chuyện nhức đầu đã có bài chích lể chữa đau đầu, ở đây chỉ bàn cái tai.
Sách "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần" có một câu dặn học viên rất dễ nhớ: tai ngoài chỉ là cái loa, phía trong mới là ốc tai. Hiểu nôm na, mũi kim làm ở bên ngoài. Chuyện nằm sâu ở tai trong thì phải để bác sĩ tai mũi họng khám.
Bài đi theo phác đồ cổ truyền Việt Nam cùng kinh nghiệm ứng dụng của Lương Y Xuân. Chích lể không chữa ù tai, và không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Vậy việc đầu tiên là biết cái ù của mình thuộc kiểu nào.
Ù tai do căng gáy hay do tai trong? Bảng phân biệt trước khi nghĩ tới chích lễ
Sách Phác Đồ tách ra hai kiểu rất khác nhau: ù tai mạn đi kèm căng gáy và nghe kém đột ngột. Kiểu thứ hai phải đi khám gấp.
| Tiêu chí | Ù tai mạn đi kèm căng gáy | Ù tai / nghe kém đột ngột |
|---|---|---|
| Cách tới | Từ từ, nghe kém dần | Nghe sụt nhanh trong vài giờ tới vài ngày |
| Một hay hai bên | Một hoặc hai bên | Một bên |
| Khi cổ gáy được thư giãn | Thường đỡ ù | Không dùng chuyện này để đánh giá |
| Nên làm gì | Đi khám loại trừ trước, sau đó mới cân nhắc chích lể hỗ trợ | Đi tai mũi họng gấp, không chích |
Trong sách, phần thực hành của bài ù tai giao cho học viên soạn ba câu hỏi để phân biệt ù do gáy với ù do tai trong. Bạn tự hỏi mình được:
- Ù tới từ từ hay bất ngờ? Bất ngờ thì dừng, đi khám liền.
- Ù một bên hay hai bên? Một bên mà lại tới nhanh thì càng không được chần chừ.
- Cổ gáy được thả lỏng thì có đỡ không? Có đỡ thì nghiêng về kiểu ù mạn do căng gáy, nhưng vẫn phải đi khám trước.
Bảng này không dùng để tự chẩn đoán rồi tự chích. Ba câu hỏi chỉ giúp bạn biết lúc nào phải dừng, không thay được một buổi khám.
Ù tai kèm dấu hiệu nào thì dừng tay, đi khám ngay?
Thấy một trong các dấu hiệu dưới đây là ngưng chích lể, đưa người bệnh tới cơ sở y tế có khám tai mũi họng liền:
- Ù tai hoặc nghe kém tới đột ngột ở một bên. Thời gian để điều trị kịp rất hẹp, nên đừng "chích thử vài bữa coi sao".
- Ù tai kèm chóng mặt dữ dội.
- Tai chảy dịch.
- Đang theo dõi mà tai nghe kém đi nhanh. Bạn ghi lại mức ù mỗi ngày. Thấy nghe kém rõ hơn từng ngày thì đi khám ngay, không đợi tới buổi chích sau.
Biết dừng tay đúng lúc cũng là một phần của tay nghề.
Ngoài chuyện cái tai, còn bốn trường hợp không chích lể dù bị gì: người rối loạn đông máu (dễ chảy máu kéo dài, khó cầm), phụ nữ có thai, vùng da đang nhiễm khuẩn và người đang quá suy nhược. Từng trường hợp được giải thích ở bài 4 trường hợp không nên chích lể.
Chích lể đau đầu ù tai: vùng nào, làm sao an toàn khi chích gần tai?
Đã đi khám và loại trừ các dấu hiệu nguy hiểm rồi mới tính tới mũi kim. Vì nhiều người thấy ù giảm khi cổ gáy được thư giãn, người làm không chỉ nhìn cái tai mà xem luôn cổ gáy và thái dương.
Quanh tai, phác đồ nhắc tới ba huyệt nằm thẳng hàng ngay trước tai, sát khớp hàm: Nhĩ môn ở trên, Thính cung ở giữa, Thính hội ở dưới, đi kèm vùng thái dương. Mỗi huyệt có vị trí giải phẫu định khu riêng. Người làm phải xác định đúng huyệt rồi mới chích: không chích thử vùng bất kỳ, không để người bệnh tự chỉ chỗ, không làm theo kinh nghiệm truyền miệng chưa kiểm chứng. Chuyện xác định huyệt có ở bài huyệt chích lể.
Vùng gáy – vai thì có cặp huyệt Đại chùy – Kiên tỉnh, hay dùng khi cảm mạo, đau mỏi vai gáy. Ngoài thực tế, chích lể thường được phối hợp với giải cơ và giác hơi.
Chích gần tai, người ta lo nhất ba chuyện: trúng mạch máu, lây nhiễm qua kim, xỉu giữa chừng. Cách phòng:
| Việc | Làm sao | Vì sao |
|---|---|---|
| Sát khuẩn | Sát khuẩn rộng vùng trước tai, thái dương | Vùng đầu mặt có nhiều mạch máu |
| Chích | Chích nông, nhẹ tay, tránh mạch máu lớn, nặn máu vừa đủ | Đủ hiệu quả mà không mất máu quá mức |
| Kim | Kim vô khuẩn, dùng một lần, bỏ ngay vào hộp kháng thủng | Phòng lây nhiễm chéo qua đường máu |
| Tay | Vệ sinh tay, đeo găng | Bảo vệ cả người làm lẫn người bệnh |
| Theo dõi | Nhìn sắc mặt, bắt mạch, hỏi có chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi không | Thấy dấu hiệu sắp ngất thì ngừng ngay |
Chuyện kim nằm trong nguyên tắc "Một kim – một người bệnh". Chuyện xỉu có bài riêng về dấu hiệu sắp ngất khi chích lể: da tái nhợt, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh nhỏ. Ngất, chảy máu kéo dài và nhiễm khuẩn tại chỗ là những tai biến khi chích có thể gặp, làm đúng quy trình thì phòng được. Phương châm của Lương Y Xuân là "Xác định đúng huyệt — vô khuẩn tuyệt đối — chích nhẹ, đủ, an toàn."
Còn chích mấy điểm, một bên hay hai bên, làm mấy buổi là phần phác đồ được dạy trực tiếp trên lớp và trong sách, web không đăng.
Lương Y Xuân Trần có video bài giảng về đau đầu kèm ù tai trên kênh YouTube:
Chích xong, chỗ chích được sát khuẩn lại. Về nhà, sách Phác Đồ dặn: giải cơ cổ gáy, tránh tiếng ồn lớn, bớt căng thẳng, ngủ đủ giấc, và tiếp tục theo dõi mức ù theo ngày. Gặp lại bất kỳ dấu hiệu nào ở mục dừng tay phía trên thì đi khám ngay, đừng đợi tới buổi sau.
Muốn học chích lể vùng đầu mặt bài bản thì học với ai?
Sát khuẩn rộng, chích nông, xác định đúng huyệt sát khớp hàm: mấy chuyện này phải có người đứng cạnh chỉnh tay. Chương trình Chích Lể giữ một thứ tự: an toàn học trước, kỹ thuật học sau.
Người đứng lớp là Lương Y Trần Thị Hồng Xuân (Xuân Trần). Lương Y có hơn 10 năm làm nghề Đông y, đã đào tạo hàng trăm học viên ở cả miền Nam lẫn miền Bắc, trực tiếp biên soạn bài giảng và quay toàn bộ video của chương trình. Hằng ngày Lương Y vẫn làm nghề tại Cơ sở Chăm Sóc Sức Khỏe Hồng Xuân, 40 Đường số 1, KDC Hiệp Thành 3, P. Phú Lợi, TP.HCM.
Chương trình chia làm hai chặng:
- Môn 01: kinh lạc, huyệt vị, chỉ định, chống chỉ định, vô khuẩn và phòng ngừa chuẩn. Môn này bắt buộc học trước.
- Mô đun 02: thực hành chích đầu ngón tay, vùng gáy – vai, thái dương, phối hợp giác hơi, theo dõi người bệnh và xử trí tai biến khi chích.
Bạn chọn cách học hợp với mình:
- Học online: khóa "Chích Lể Đông Y Cơ Bản" gồm 20 bài video, mở đầu bằng Phần A nền tảng an toàn – vô trùng. Học phí ưu đãi 1.868.000đ (giá gốc 3.868.000đ).
- Học trực tiếp, có người kèm tay: lớp ở Bình Dương/TP.HCM 6.800.000đ, lớp ở Hà Nội (Hoàng Mai) 7.800.000đ. Học viên lớp nghề được hỗ trợ học chứng chỉ hệ cao đẳng có phôi gốc, phí chứng chỉ tính riêng, không nằm trong học phí. So sánh kỹ các lớp có ở bài Học chích lể ở đâu?.
- Sách đọc kèm: "Phác Đồ Chích Lể – Xuân Trần", 145 trang A5, giá 375.000đ, xem ở trang Sách & dụng cụ.
Hỏi lịch lớp gần nhất, bạn nhắn Zalo trợ lý 0327 668 134 hoặc gọi 0354 458 941.
Câu hỏi thường gặp
Chích lể có làm hết ù tai không?
Không ai hứa được chuyện hết ù. Chích lể chỉ hỗ trợ kiểu ù tai mạn đi kèm căng gáy. Nghe kém tăng nhanh thì đi khám ngay, đừng chờ thêm buổi chích.
Ù tai đột ngột một bên có chích lể được không?
Không. Tai sụt nghe nhanh ở một bên trong vài giờ tới vài ngày là phải đi khám tai mũi họng gấp, vì thời gian điều trị kịp rất hẹp. Ù tai kèm chóng mặt dữ dội hoặc tai chảy dịch cũng vậy.
Chích lể gần tai có nguy hiểm không?
Vùng đầu mặt nhiều mạch máu, nên người làm phải sát khuẩn rộng, chích nông, nhẹ tay, mỗi người một kim vô khuẩn, để ý sắc mặt người bệnh suốt buổi. Làm đúng quy trình thì phòng được các tai biến khi chích. Bạn đọc kỹ hơn ở bài chích lể có nguy hiểm không.
Tự trích lể ù tai ở nhà theo video được không?
Không nên. Trước khi cầm kim, bạn phải học xong Môn 01 về kiến thức cơ sở và an toàn, rồi mới qua phần kỹ thuật. Video Đau đầu kèm ù tai? Chích lể hỗ trợ như thế nào? cùng hơn 60 bài giảng miễn phí trên kênh YouTube Xuân Trần giúp bạn hiểu trước, còn thực hành thì vẫn phải có người kèm tay.
